نوشته‌ها

طرح LEZ و تاثیر آن روی آلودگی هوای تهران

طرح LEZ و تاثیر آن روی آلودگی هوای تهران
با شروع طرح کاهش (LEZ) در تهران بحث های مختلفی پیرامون تاثیرگذاری این طرح مطرح شده است و نظرات متفاوتی در این رابطه وجود دارد. برخی می‌گویند چنین طرح‌هایی هیچ تاثیری روی کیفیت هوای تهران ندارد و برخی دیگر هم می‌گویند این طرح تنها راه بهبود هوای تهران است.
طرح کاهش که در ابتدا به اسم طرح LEZ مطرح شد، اولین بار در سال ۱۹۹۶ میلادی در استکهلم سوئد اجرا شد، در آن طرح به گروهی از خوردوهای سنگین اجازه تردد در منطقه‌ای خاص از این شهر داده نشد. ۶ سال بعد این طرح به شکل‌های مختلف وارد ابرشهرهای دیگر اروپایی شد. در برخی از مناطق فقط تردد خودروهای سنگین ممنوع است، در برخی مناطق هم برخی از خودروهای اجازه تردد ندارند.
این طرح سالیان سال است که در شهرهای مختلف دنیا مخصوصا ابرشهرهای اروپا به شکل مختلف اجرا شده و محققان در این مدت بارها تاثیرات آن را ارزشیابی کرده‌اند، در همه این شهرها یک ویژگی مشابه دارد؛ قسمتی از شهر به عنوان «منطقه کم انتشار» معرفی می‌شود و براساس قوانین مختلف تردد خودروها در این مناطق کم می‌شود.
این قوانین در ایران بر این اساس است؛ «خودروهایی که از فیلتر معاینه‌فنی عبور نکرده‌اند اجازه ندارد که خودروها در شهر تردد کنند. در فاز اول این طرح که از آبان ماه سال ۹۵ آغاز شده بود، خودروهای بدون مدرک معاینه فنی اجازه تردد در منطقه طرح زوج‌ و فرد را نداشتند و براساس آمار شهرداری اجرای آن باعث شد تا میزان تردد خودروهای فاقد معاینه فنی حداقل ۳۳ درصد کاهش پیدا کند.
همچنین تردد و ورود خودروهای سنگین بدون معاینه فنی به تهران ممنوع شده و حتی خودروهای سنگین و کامیون هایی که از ساعت ۲۲ شب به بعد اجازه تردد در شهر را دارند باید حتما گواهی معاینه فنی دریافت کرده باشند.»
اما این تغییرات در قوانین مناطق کم انتشار باعث شده تا طرح‌های LEZ تاثیرات مختلفی در شهرهای بزرگ دنیا داشته باشد، در برخی از شهرها چنین طرح‌هایی منجر به کاهش آلودگی هوا شده و در برخی دیگر هم تنها تاثیر آن کاهش ترافیک بوده و نه آلودگی‌هوا.
در ادامه به بررسی تاثیر این طرح روی آلودگی هوای شهرهای برلین، میلان، آمستردام و لندن می پردازیم:

این طرح در شهر برلین در ۲ فاز مختلف آغاز شد در ابتدا فقط خودروهایی که نشانه سبز یا زرد معاینه فنی را داشتند اجازه تردد در محدوده طرح کاهش انتشار این شهر را داشتند و بعد این موضوع فقط به نشانه‌های سبز محدود شد. براساس تحقیق دانشگاه بیرمنگام در فاز اول اجرای این طرح در این شهر در دور اوا ۳ و در فاز دوم ۵ تا ۱۰درصد میزان انتشار ذرات کوچکتر از ۱۰میکرون کاهش پیدا کرد.
یکی از اصلی‌ترین قوانین این طرح در آلمان که آن را بسیار شبیه به وضعیت کنونی تهران می‌کند، ایجاد مقررات برای معاینه فنی خودروها هم بود. برخلاف برلین در بیشتر شهرهای اروپایی طرح‌ «منطقه کم انتشار» در رابطه با خودروهای سنگین اجرا می‌شود.
در شهر میلان از سال ۲۰۰۸ با طرحی به نام منطقه اکوپس با آلودگی هوا مقابله میشد که بر اساس آن به برخی خودروهای دیزلی اجازه داده نمی‌شد که در مرکز این شهر تردد کنند. هدف شهرداری میلان از اجرای این طرح کاهش ۳۰درصدی انتشار ذرات کوچک‌تر از ۱۰میکرون بود.
اما این طرح تقریبا به هیچ موفقیتی نرسید و از سال ۲۰۱۱ طرح LEZ در میلان اجرا شد، مطالعات نشان می‌دهد که میزان ذرات کوچکتر از ۱۰، ۲.۵ و ۱ میکرون از زمان اجرای طرح تغییر نکرده و فقط میزان غلظت کربن سیاه در مناطق مختلف از ۸.۵ تا ۲۲درصد کاهش پیدا کرده است.
در شهر آمستردام هم مانند بسیاری از شهرهای اروپایی طرح منطقه کم انتشار فقط مخصوص به خودروهای سنگین است. در منطقه کم انتشار این شهر کامیون‌های قبل از سال ۲۰۰۱ و یا کامیون‌هایی که با استاندارد یورو ۳مطابقت ندارند اجازه تردد ندارد.
اما خبرها برای این شهر آنقدرها هم خوب نیست؛ براساس مطالعع پانتلیدیاس و همکارانش در سال ۲۰۱۴ از زمان اجرای طرح LEZ غلظت ذرات آلاینده در آمستردام تغییر آن چنانی نداشته است.
در لندن نیز قانون منطقه کم انتشار فقط محدود به خودروهای سنگین نشده است و این باعث شده تا برخلاف آمستردام و میلان غلظت آلاینده‌ها تا حدی کاهش پیدا کند. تحقیق مجله ساینس در اوت سال ۲۰۱۳ نشان داد که غلظت آلاینده‌ها در منطقه کم انتشار ۲.۴۶ تا ۳.۰۷ و در بیرون این منطقه ۱ درصد کاهش پیدا کرده است.

عامل اصلی آلودگی این روزهای تهران : افزایش آلاینده ازن

ازن

با پایان فصل سرما انتظار می رفت معضل آلودگی هوا تمام شود اما با ادامه پیدا کردن این روند تا بهار امسال گفته می شود که در آلوده ترین حالت خود نسبت به دوسال گذشته قرار داده است. با توجه به ناسالم شدن کیفیت هوای تهران در روزهای اخیر و افزایش شاخص میانگین کیفیت هوا، مدیر واحد مدل‌سازی و پیش‌بینی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در مورد دلایل آلوده شدن هوای تهران توضیح داد و افزایش آلاینده ازن (Ozone) را عامل افزایش شاخص آلودگی هوای تهران اعلام کرد.
گاز ازن آلاینده‌ای است که در سال های اخیر تبدیل به یکی از آلاینده‌های هوا در ماه‌های گرم سال شده است و خطرات آن بر سلامتی کمتر از خطرات دیگر آلاینده‌های هوا نیست. این گاز از ترکیب سه اتم اکسیژن ایجاد می‌شود و یک اکسید قوی کننده است. ازن موجود در سطح زمین برای سلامتی انسان، جانوران و گیاهان مضر است و از آن به عنوان آلاینده یاد می‌شود. ازن به‌طور مستقیم در هوا منتشر نمی‌شود بلکه توسط واکنش‌های شیمیایی بین اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار در حضور نور خورشید ایجاد می‌شود، از این رو میزان ازن در تابستان و در وسط روز بیش از سایر مواقع است. گازهای خروجی از تاسیسات صنعتی و نیروگاه‌ها، اگزوز موتور خودروها، بخارات بنزین و حلال‌های شیمیایی برخی از منابع اصلی تولید آن هستند.
به گزارش ایسنا حسین شهبازی، مدیر واحد مدل سازی و پیش بینی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اظهار کرد: طی دو سه روز گذشته وضعیت کیفی هوای تهران به لحاظ آلاینده ازن ناسالم شده است البته افزایش غلظت ذرات معلق ناشی از ورود گرد و غبار به تهران هم در روند آلودگی هوای این شهر تاثیرگذار بود
وی ضمن اشاره به افزایش غلظت ازن در هوای تهران در روزهای گذشته، در مورد منشاء تولیدی آن اظهار کرد: ازن یک آلاینده ثانویه و یکی از آلاینده‌های اصلی موجود در هوا است که به طور مستقیم در هوا منتشر نمی‌شود بلکه از طریق واکنش‌های شیمیایی بین برخی گازهای آلاینده انتشار یافته از منابع آلاینده از جمله هیدروکربن‌های فرّار و اکسیدهای نیتروژن با نور خورشید ایجاد می‌شود.
شهبازی با بیان اینکه سه پارامتر در کنار هم باعث تولید گاز ازن می‌شوند، گفت: یکی گازهای آلاینده مثل اکسیدهای نیتروژن و هیدروکربن‌های فرّار است که به عنوان پیش‌ساز عمل می‌کنند و از منابع مختلف آلاینده اعم از ثابت و متحرک خارج می‌شود البته موتورسیکلت‌های کاربراتوری و خودروهای کاربراتوری در تولید این گازها نقش عمده‌ای دارند. وی ادامه داد:  نور خورشید و درجه حرارت نیز دو عامل موثر در تولید ازن هستند. به همین علت معمولا میزان غلظت ازن در ماه‌های گرم سال و در روزهای آفتابی به‌ویژه در وسط روز بیش از سایر مواقع و در زمستان به دلیل کم بودن درجه حرارت تولید ازن کمتر است.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا افزایش غلظت آلاینده ازن در تهران تازگی دارد یا خیر؟ گفت: در سال گذشته هم در تعدادی از روزها هوای تهران به دلیل افزایش غلظت ازن ناسالم شد. امسال هم چند روزی این شرایط اتفاق افتاده است. احتمال می‌دهم حداقل تا اواسط فصل تابستان به دلیل افزایش دما این شرایط در تهران تداوم داشته باشد. در سال‌های گذشته مشکل افزایش غلظت ازن را تا این حد نداشتیم و آلودگی هوا بیشتر ناشی از وقوع طوفان‌های گرد و غبار بود. متاسفانه طی یک دو سال گذشته غلظت ازن هم بالا رفته که منشا آن خودرویی است بنابراین در تابستان هم مشکل آلودگی هوا ناشی از منابع متحرک وجود دارد.
این کارشناس شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در پایان با بیان اینکه قطعا ازن یک آلاینده خطرناک و سرطان‌زا محسوب می‌شود، در مورد آسیب‌های ناشی از آلاینده ازن به سلامت شهروندان تصریح کرد: تنفس ازن می‌تواند انواع مشکلات سلامتی از جمله درد قفسه سینه، سرفه، سوزش گلو و گرفتگی ریه را ایجاد کند. از این رو توصیه می‌شود در روزهای گرم و آفتابی که احتمال غلظت آلاینده ازن بیش از حد سلامت وجود دارد گروه‌های حساس شامل کودکان، سالمندان، افراد مبتلا به بیماری‎های ریوی (مانند آسم) و حتی بزرگسالان که در خارج از منزل فعال هستند از مواجهه طولانی‌مدت در فضای باز اجتناب کنند.

تهیه سیاهه آلودگی هوای ۹ شهر

آلودگی هوای تهران
آلودگی هوا غیرقابل انکارترین پیامد زندگی صنعتی است که تمامی دنیا با این معضل درگیر است و به دنبال راهکارهایی برای کاهش آن است. هوای سالم یکی از فاکتورهای مهم در سلامت افراد جامعه است. اما به نظر می رسد در کشورهای کمتر توسعه یافته همچون کشور ما نسبت به کشورهای پیشرفته این مسئله بحرانی تر است.
به گزارش ایرنا، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست در جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا اعلام کرد: سیاهه آلودگی هوای ۹ شهر تهیه می شود که در راستای آن می توانیم اقدامات برای کاهش آلودگی هوا را با سرعت بیشتری پیش ببریم. وی افزود: سیاهه آلودگی هوای مشهد و تهران تهیه شده و اصفهان نیز در حال انجام است.
مسعود تجریشی اضافه کرد: تاکنون تهیه سیاهه مغفول بوده اما اکنون با برگزاری جلسات متعدد تلاش کردیم آن را مانند قانون اجرا کنیم که در این راستا یک کنسرسیوم دانشگاهی تشکیل دادیم.
وی با بیان اینکه تلاش می کنیم در تهیه سیاهه از ظرفیت دانشگاه های کشور استفاده کنیم، گفت: سعی می کنیم بتوانیم از ظرفیت های ملی برای رفع مشکلات آلودگی هوا که در این سیاهه آمده است، استفاده کنیم.
تجریشی ادامه داد: موارد مطرح شده در این سیاهه در جلسات کارگروه ملی آلودگی هوا مطرح، مشکلات بررسی و درباره رسیدن به راهی برای رفع آنها تصمیم گیری می شود.
فهرست یا سیاهه انتشار (Emission Inventory) شامل مجموعه ای از داده ها است که انتشار آلایندگی های مختلف را از منابع گوناگون به تفکیک مکانی و زمانی بیان کند. سیاهه انتشار می تواند بسیار کلی و با تفکیک پذیری پایین، مثلا برای یک کشور یا قاره و برای یک سال یا یک دهه و یا بسیار جزیی و با تفکیک پذیری بالا، مثلا برای یک منبع آلایندگی و طی یک ساعت تهیه شود. هدف از توسعه سیاهه انتشار، کمی سازی مقادیر آلایندگی تولیدی از منابع مختلف، شناسایی و اهمیت سنجی و مقایسه منابع مختلف برای آلایندگی های گوناگون، تولید مقادیر اولیه مورد نیاز برای مدل های پراکنش آلودگی هوا و مدل های عددی فتوشیمیایی درشت یا ریز مقیاس و اجرا و اثرسنجی سناریوهای مختلف کاهش آلودگی هواست. سیاهه انتشار، مهم ترین ابزار علمی و مدیریتی شناخت و کاهش آلودگی هواست. بدون سیاهه انتشار، برنامه ریزی برای کاهش آلودگی هوا کاملا بی هدف است. سیاهه انتشار، اهداف کیفی را به اهداف کمی تبدیل کرده و پایش اثربخشی برنامه های کاهش آلودگی هوا را میسر می سازد.

بلندمرتبه‌سازی‌ تأثیری بر آلودگی هوای تهران دارد؟

بلندمرتبه‌سازی‌ و آلودگی هوا، رئیس سازمان هواشناسی کشور با تأکید بر تأثیر منفی ساختمان‌های بلندمرتبه در تهویه هوای شهری، گفت: تحقیقات نشان می‌دهد ساختمان‌ها در آلودگی هوا تأثیر دارند، بنابراین در کلان‌شهرها باید قبل از هر نوع بلندمرتبه‌سازی مطالعات گردش‌های جوی در سطح شهر انجام شود.

داود پرهیزکار با اشاره به اینکه در هر محلی یک سری از بادها با عنوان بادهای محلی وجود دارد، گفت: این بادها ناشی از شرایط منطقه است. در بخش‌های کوهستانی بادهای محلی که به بادهای کوه دشت و دشت کوه مشهور است در طول شبانه‌روز شکل می‌گیرند.
وی با بیان اینکه سرعت بادهای محلی پایین است، اظهار کرد: از آنجا که این بادها به طور محلی شکل می‌گیرند، سرعت بالایی ندارند، بنابراین اگر ساختمان‌سازی‌ها به شکلی باشد که جلوی بادهای محلی را بگیرد؛ بدیهی است که در تهویه طبیعی شهر اثر منفی می‌گذارد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور افزود: بادهای کوه به دشت معمولا در شب هنگام و از سمت کوه به سمت دشت شکل می‌گیرند؛ اما بادهای دشت به کوه در روز شکل گرفته و از سوی دشت به سمت کوه حرکت می‌کنند. از آنجا که تهران منطقه کوهستانی است این جریانات باد در این شهر شکل می‌گیرند و اگر ساختمان‌سازی‌های تهران مانع جریان‌های محلی شوند طبیعی است که انباشت آلاینده‌ها را خواهیم داشت.

پرهیزکار با تأکید بر اینکه باید طراحی و چیدمان ساختمان‌های بلندمرتبه به شکلی باشد که روی بادهای محلی اثر منفی نگذارد، گفت: تحقیقات ما نشان می‌دهد که ساختمان‌ها در آلودگی هوا تأثیر دارند، بنابراین در کلان‌شهرها قبل از هر نوع ساخت و ساز بلندمرتبه نیاز داریم که مطالعات گردش‌های جوی در سطح شهر انجام شود.

وی با بیان اینکه ارتفاع جریانات باد محلی بیشتر از ۱۰ تا ۱۰۰ متر نیست، اظهار کرد: به همین خاطر وقتی قرار است بلندمرتبه‌سازی کنیم نیاز است قبل از آن مطالعات مربوط به هواشناسی شهری را انجام دهیم و بدانیم که به چه نوع و چه شیوه‌ای ساختمان‌ها را طراحی و چیدمان کنیم تا روی تهویه طبیعی اثر منفی نگذارد.

تأثیر بلندمرتبه‌سازی بر کیفیت هوای کلان‌شهرها و تشدید آلودگی هوا موضوعی است که به محل اختلاف نظر دستگاه‌ها و نهادهای مختلف کشور به ویژه دولت و شهرداری تبدیل شده است و در حالی که دولت از جمله سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت راه و شهرسازی به تأثیر ساختمان‌های بلند در آلودگی هوا تأکید دارند، شهرداری تهران و شرکت کنترل کیفیت هوا این ادعا را غیرعلمی دانسته و معتقد است؛ اگرچه ساختمان‌سازی‌های بلند حواشی اطراف خود را تحت تأثیر قرار می‌دهد و الگوی باد اعم از سرعت و شدت باد را تغییر می‌دهد اما این تأثیرگذاری‌ها در محدوده اطراف ساختمان‌هاست و با قاطعیت می‌گویند بلندمرتبه‌سازی‌ها ربطی به موضوع آلودگی تهران ندارد.

راهکار کاهش ۲۵ درصدی آلودگی هوای تهران

عضو شورای اسلامی شهر تهران با بیان اینکه ۲۵ درصد از آلودگی هوای تهران مربوط به موتورسیکلت‌هاست، گفت: با جایگزینی موتورسیکلت‌های برقی با نوع فسیلی موجود می‌توان این آلودگی را به طور کامل رفع کرد.
رحمت الله حافظی عضو شورای اسلامی شهر تهران که در یک برنامه رادیویی با موضوع (دلایل کندی اجرای سیاست‌های زیست محیطی) در ارتباط تلفنی گفت‌وگو می‌کرد، عنوان کرد: بر اساس تحقیقات مراکز علمی دنیا کاهش سفرهای درون شهری و کاهش اقبال مردم به خودروهای شخصی مهم‌ترین عامل در آلودگی هواست.
وی اظهار کرد: بر اساس گزارش‌های کارشناسی ۷۰ تا ۸۰ درصد آلودگی‌ها به‌ علت آلاینده‌های متحرک شامل خودروهای سواری و موتورسیکلت‌هاست. ۲۰ تا ۳۰ درصد آلاینده‌ها ثابت و مرتبط به صنایع و ساخت‌وسازهای در سطح شهر و ریزگردهایی است که به ‌صورت مقطعی وارد فضای شهر می‌شوند.
عضو شورای اسلامی شهر تهران، با بیان اینکه موتورسیکلت جزو آلاینده‌های اصلی هوا محسوب می‌شود، گفت: هر موتورسیکلت بنزینی معادل ۸ دستگاه خودروی یورو ۲ آلودگی تولید می‌کند. برای مقابله با این آلودگی موتورسیکلت‌های برقی در دانشگاه‌های کشور ساخته شده است که حتی می‌تواند در رقابت، نمونه‌های جهانی را پشت سر بگذارد. از این رو می‌توان با حذف موتورسیکلت‌های بنزینی، ۲۵ درصد از آلودگی هوا را کاهش داد.
حافظی عدم حمایت از دانش جوانان کشور در خط تولید موتورسیکلت برقی را عامل اصلی در کند بودن روند جایگزینی این وسیله نقلیه با نوع بنزینی آن دانست و ادامه داد: تعمیرگاه‌های این موتورسیکلت‌ها و ایستگاه‌های شارژ آن‌ها باید در سطح شهر ایجاد شود و در صورت لزوم در مرکز شهر ممنوعیت تردد برای موتورسیکلت‌های بنزینی ایجاد گردد تا افراد برای استفاده از آن‌ها ترغیب شوند.
وی بیان کرد: بر اساس مصوبه شورای شهر برای خریداران این موتورسیکلت‌ها وام با بهره ۴ درصد در نظر گرفته شده است که در حال حاضر در بانک شهر قابل دریافت است.
عضو شورای اسلامی شهر تهران خاطر نشان کرد: نباید خودروی دیزلی غیراستاندارد تولید شود. خوشبختانه کیفیت بنزین نسبت به گذشته بهتر شده است و عرضه بنزین تولید پتروشیمی‌ها که سرطان‌زا بود متوقف شده است و این یک گام به جلو بود. هرچند اگر بنزین استاندارد داشته باشیم و خودروی استاندارد نداشته باشیم، مشکل همچنان باقی است.

آلودگی هوای تهران سالی ۵۸۰۰ نفر تلفات دارد

رئیس کمیته محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران از جایگاه ناچیز مصوبات زیست محیطی در شورای شهر تهران انتقاد کرد و گفت: مدیریت تهران سلیقه‌ای و غیر متخصصانه است.
محمد حقانی در نشست بررسی نقش راهکارهای دستگاه‌های دولتی و نهادهای عمومی در کاهش آلودگی هوا که به مناسبت روز ملی هوای پاک در دانشگاه تهران برگزار شد، اظهار کرد: آلودگی هوای تهران در سال ۵۸۰۰ نفر تلفات دارد.
وی با بیان اینکه باید این سؤال مطرح شود که چقدر از مسائل هوا به شهرداری مرتبط است، گفت: باید تأکید کنم که ۱۰۰ درصد مسائل هوا به شهرداری مرتبط است اما به خاطر نبود مدیریت یکپارچه شهری در شرایط فعلی این امر محقق نشده است.

تهران در کمای زیست محیطی به سر می‌برد

رئیس کمیته محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران اظهار کرد: نمی‌خواهم بگویم شهر تهران از دست رفته است اما تهران در حالت کمای زیست محیطی به سر می‌برد و نیاز به احیا دارد. مدیران باید در مسئولیت‌هایی قرار بگیرند که بتوانند این جسم رو به موت تهران را احیا کنند. تهران قابل احیاست و ظرفیت‌های حیاتی بالایی دارد.
حقانی با بین اینکه آلودگی هوای تهران در وضعیتی حاد قرار دارد ولی راهکار دارد، اظهار کرد: شهری که نه آب، نه هوا و نه زمین پاک دارد و فضاهای سبز را برای ساختمان خراب می‌کنند نمی‌تواند شعار «آسمان آبی زمین پاک» را سر دهد.
این عضو شورای شهر تهران با تأکید بر اینکه موضوعاتی از جمله ساخت مترو، تفکیک زباله و هوای آلوده که باعث سرطان مردم می‌شود سیاسی نیستند گفت: شورای شهر و شهرداری سیاسی نیستند بلکه دستگاه‌های خدماتی و اجتماعی هستند ولی متأسفانه ما همه چیز را سیاسی می‌کنیم.
حقانی با بین اینکه آلودگی هوای تهران در وضعیتی حاد قرار دارد ولی راهکار دارد، اظهار کرد: شهری که نه آب، نه هوا و نه زمین پاک دارد و فضاهای سبز را برای ساختمان خراب می‌کنند نمی‌تواند شعار «آسمان آبی زمین پاک» را سر دهد. باید قانون را محور قرار دهیم. در سال ۷۹ قانون کاهش آلودگی هوا در دوره ریاست خانم ابتکار در سازمان حفاظت محیط زیست تصویب شد اما تنها سه سال اجرایی شد. در نتیجه این قانون جایگزینی ۴۰۰ هزار خودرو و حذف سرب از بنزین صورت گرفت ولی بعد به بوته فراموشی سپرده شد.

نگاه به تهران نگاه زیست محیطی نیست

وی با اشاره به لایحه هوای پاک که در حال حاضر در دستور کار مجلس قرار دارد گفت: این قانون هم برگرفته از قانون قبلی است اما اگر قرار است اجرا نشود، به درد نمی‌خورد. شهر تهران از لحاظ زیست محیطی توانمندی‌های بسیاری دارد و هنوز جمعیت ۱۰ میلیون نفری را تحمل می‌کند. بهره‌برداری بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی از تهران و جمع کردن همه صنایع در این شهر از اقدامات غلطی بود که باعث وضعیت کنونی هوا شده است. احداث مترو بدون توجه به مسائل و پیوست‌ها صورت گرفته است برای همین است که قنات فرمانیه به شکلی شده که آب از آنجا سرازیر می‌شود
این عضو شورای شهر تهران با بیان اینکه تعداد زیادی از پروژه‌هایی که در تهران اجرا می‌شود هیچ اثرگذاری ندارد گفت: پروژه‌های مالی و ساختمانی به خاطر درآمدزایی که دارند انتخاب می‌شوند و پروژه‌های زیست محیطی در این میان جایی ندارند بنابراین نگاه به تهران نگاه زیست محیطی نیست.
حقانی با اشاره به اینکه ۲۰ درصد آلودگی هوای تهران ناشی از منابع ساکن و ۸۰ درصد آن ناشی از منابع متحرک است، اظهار کرد: همه این آلودگی‌ها ناشی از سوخت‌های فسیلی هستند. در طرح جامع ترافیک پیش بینی شده بود که در ۱۴۰۴ جمعیت تهران به ۱۰ میلیون نفر می‌رسد که در این شرایط باید ۷۵ درصد مسائل مربوط به اتوبان‌ها، حمل و نقل عمومی و … انجام می‌شد. این در حالی است که در سال ۱۳۹۵ جمعیت تهران بالای ۱۰ میلیون است و ساخت مترو و توسعه حمل و نقل عمومی توسعه چندانی نداشته است.

تردد ۱۸۰ هزار ماشین سنگین بدون معاینه فنی در تهران

به گفته حقانی باید به جای ساخت تونل و بزرگراه در شهر کرج هزینه‌ها را صرف ساخت مترو می‌کردیم. باید انسان محوری را در مدیریت شهری لحاظ کنیم. به طور کلی طرح‌هایی که تصویب می‌شوند غیر کارآمد هستند یا اگر کارآمد هستند اجرایی نمی‌شوند. در حال حاضر طرح‌های جامع و تفصیلی را به عنوان اسناد بالادستی در اختیار داریم ولی چند درصد آن اجرا می‌شود.
حقانی با اشاره به اینکه تنها راهکار حل آلودگی تهران توقف ساخت و سازهای بی‌رویه و عدم تغییر کاربری اراضی است، گفت: در شرایط حاضر فضاهای سبز تهران نابود و به جای آن ساخت و ساز و درآمد ناپایدار ایجاد می‌شود. همچنین ۷۰۰۰ اتوبوس که ۳۰۰۰ دستگاه از آن‌ها کربن سیاه و دوده تولید می‌کنند بدون هیچ مقاومتی در تهران تردد می‌کنند و ۱۸۰ هزار ماشین سنگین که ۴۰۰۰ دستگاه از آن‌ها برای شهرداری است، بدون معاینه فنی اجازه تردد در تهران دارند.
وی با اشاره به اینکه دو میلیون موتورسیکلت در تهران تردد می‌کنند، گفت: در بنزین این موتورسیکلت‌ها روغن مخلوط می‌شود که آلودگی آن‌ها پنج برابر خودروی یورو۲ است؛ بنابراین تنها راه حل رفع آلودگی هوا و ترافیک تهران توسعه مترو است.
رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره تعطیلی دو هفته‌ای در ایامی که با افزایش آلودگی هوا در تهران مواجه هستیم گفت: اگر چنین طرح‌هایی مطالعه نشده باشد و بدون توجه به حواشی آن مطرح شود نه تنها تأثیری ندارد بلکه باعث ایجاد یک به هم ریختگی نیز می‌شود. در صورت تعطیلی مدارس در بهترین حالت بچه‌ها در خانه می‌مانند و مدیریت آن‌ها برای والدین سخت‌تر می‌شود. این اقدام تأثیر چندانی در کاهش آلودگی هوا نخواهد داشت و تنها قرص مسکنی است.
حقانی همچنین درباره واکنش شورای شهر تهران در برابر مدیریت سلیقه‌ای و غیر متخصصانه در تهران گفت: هوای شورای شهر آلوده‌تر از هوای تهران است. من در مورد باغات تهران بسیار بارها فریاد کرده‌ام. چند روز پیش در شهرک غرب پارکی را دیدم که بسته شد و تابلویی در آنجا نصب شده که این مکان فروخته شده است. در شرایط حاضر تنها ۵ درصد از مصوبات شورای شهر زیست محیطی است که تنها ۲۰ درصد از آن برنامه‌ها محقق شده است.
این عضو شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به جلسه روز گذشته شورا اظهار کرد: دیروز ۲۰۰۰ میلیارد تومان برای دوربین‌ها اختصاص یافت در حالی که شهر تهران از آلودگی هوا رنج می‌برد. آیا مترو واجب‌تر است یا دوربین، ‌در شرایط حاضر اولویت‌ها و ضرورت‌ها در نظر گرفته نمی‌شود. وقتی ما در شورای شهر رای نداریم چه کار می‌توانیم بکنیم؟ آیا شهر آفتاب واجب‌تر بود یا مترو؟ ساختن بزرگراه فرش قرمزی برای خودروهاست.

راهکارهای لندن و نیویورک برای مهار آلودگی هوای تهران

چندی است سلسله نشست های «بررسی راهکارهای جهانی مدیریت آلودگی هوا» با حضور جمعی از کارشناسان، اساتید دانشگاهی و اصحاب رسانه در دبیرخانه انجمن علمی اقتصاد شهری ایران برای معضل آلودگی هوای تهران برگزار می‌شود.

به نقل از پایگاه اطلاع رسانی انجمن علمی اقتصاد شهری ایران؛ در نشست قبلی برنامه‌های شهر مکزیکوسیتی برای مهار آلودگی هوا مورد بررسی قرار گرفت که اهم آنها عبارت بود از: توسعه حمل و نقل عمومی با تاکید بر مترو، ایجاد سامانه گسترده BRT، ترویج دوچرخه سواری، کاهش زمان تست آلایندگی خودروها، نوسازی تاکسی‌ها و خروج کارخانه‌های آلاینده از شهر. در نشست امروز نیز وضعیت لندن و نیویورک به عنوان دو کلانشهر جهانی در زمینه آلودگی هوا مورد بررسی و پایش قرار گرفت.

دکتر سید محسن طباطبایی مزدآبادی دبیر انجمن علمی اقتصاد شهری ایران در این نشست با اشاره به عملکرد شهر لندن در حوزه مهار آلودگی هوا گفت: این شهر با جمعیت ۸ میلیون و ۶۷۴ هزار نفری یکی از نقاط پرجمعیت اروپایی به حساب می‌آید و با توجه به صنعتی بودن این شهر، از نیمه‌های قرن بیستم مهار آلودگی‌های زیست محیطی در این شهر در اولویت قرار گرفت به نحوی که در سال ۱۹۵۶ لایحه هوای پاک در پارلمان این کشور تصویب شد، به طوری که بر اساس این قانون سوزاندن زغال سنگ در منازل محدود شد و کارخانه‌ها نیز از درون شهر به بیرون منتقل شدند.

این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه در قوانین جدید افرادی که قصد دارند با خودروی شخصی به مناطق مرکزی لندن وارد شوند باید عوارض پرداخت کنند، گفت: این عوارض به حدی سنگین است که اغلب شهروندان لندن را مایل به استفاده از حمل و نقل عمومی کرده است؛ ضمن آنکه این شهر تحت نظارت برنامه‌های اتحادیه اروپایی مقررات بسیار سختی در زمینه تولید خودرو با سوخت پاک اعمال می‌کند و تعویض وسائل نقلیه با آلایندگی بالا را در دستور کار خود قرار داده است.

مدیر مسئول فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری در ادامه این نشست به وضعیت نیویورک اشاره کرد و گفت: داستان مرگ چند ده نفر در مه دود سال ۱۹۶۳ در این شهر که بر اثر وارونگی هوا پدید آمده بود منجر شد تا کنگره آمریکا لایحه هوای پارک را به تصویب برساند که در نهایت این قانون به تاسیس سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA) منتج شد.

دکتر طباطبایی گفت: بر اساس قوانین آمریکا هیچ راننده‌ای حق ندارد در نزدیکی مدارس خودروی خود را بیش از یک دقیقه بدون حرکت روشن نگاه دارد و در صورت نقض این قانون مجبور به پرداخت ۳۵۰ دلار جریمه خواهد شد.

نائب رئیس هیئت مدیره انجمن علمی اقتصاد شهری ایران با تاکید بر اینکه از سال ۲۰۰۵ خودروهای دیزلی مجبور شدند از سوخت جدید با گوگرد اندک استفاده کنند که اغلب خودروهای مدارس را نیز شامل می شد، گفت: با تسهیل حمل‌ونقل عمومی در سال‌های گذشته میل به خرید اتومبیل شخصی در میان ساکنان نیویورک نسبت به سال ۲۰۰۷ نزدیک به ۲۳‌درصد کاهش نشان می دهد و دی‌اکسیدگوگرد تولیدی خودروها نیز نسبت به سال ۲۰۰۸ بیش از ۶۹‌ درصد کاهش پیدا کرده است.

این متخصص مباحث شهری با تاکید بر اینکه امروز نیویورک بزرگترین ناوگان اتوبوسرانی هیبریدی آمریکا را به خود اختصاص داده ، گفت: تاکسی‌های هیبریدی نیز به بخشی از بدنه حمل و نقل عمومی این شهر تبدیل شده به طوری که بیش از ۲ هزار تاکسی هیبریدی امروز در این شهر مشغول به فعالیت هستند.

طباطبایی با بیان اینکه تاریخ نشان داده است آلودگی هوا می‌تواند تبدیل به یک بحران جدی برای سلامت بشر شود، گفت: حادثه دره میوز در بلژیک، دونورا پنسیلوانیا و از همه مهمتر فاجعه دسامبر سال ۱۹۵۲ در لندن که در عرض یک هفته چند صد نفر کشته شدن نشان می‌دهد اگر امروز به دنبال رفع آلودگی هوا نباشیم نهایتا در اشتباهات خودمان غرق خواهیم شد.

وی با تاکید بر اینکه قانون گذاری‌های زیست محیطی در ایران نوپا و اغلب ناکارآمد است، گفت: این امیدواری وجود دارد که در لایحه هوای پاک این نقایص برطرف و به طور جامع و مانعی مساله آلودگی هوا با تمامی عللش مورد بررسی قرار گیرد.