نوشته‌ها

هفتاد درصد طبیعت بکر جهان، تنها در ۵ کشور دنیا واقع شده است

طبیعت بکر
بر خلاف دیگر سیارات شناخته شده طبیعت کره زمین بسیار شکننده است ولی سرشار از اشکال مختلف حیات است که به علت وجود بشر دیگر دست نخورده نیست. به نقل از خبرگزاری بی بی سی، تحقیقات جدید نشان می دهد تنها ۲۳ درصد طبیعت جهان از آثار کشاورزی و صنعت مصون مانده و هفتاد درصد از این مقدار باقی مانده فقط در پنح کشور جهان متمرکز شده است. پنج کشور مذکور که استرالیا، کانادا، آمریکا و برزیل و روسیه هستند، دربرگیرنده آبها و منابعی هستند که هنوز از گزند توسعه طلبی بشر مصون مانده اند اما دولت های این کشورها حساسیت و اعتنایی نسبت به حفظ منابع دست نخورده خود ندارند و این خطر می‌تواند تعادل طبیعت کل کره زمین را بر هم بزند.
کارنامه کانادا و استرالیا بهتر است اما دولتهای آمریکا و برزیل وروسیه هر سه نسبت به اهمیت طبیعت بکر کشورشان در حفظ تعادل طبیعت و چرخه زندگی در کره زمین بی اعتنا هستند. جنگل های وسیع روسیه و آمریکا و همینطور آمازون در برزیل نقش مهمی در جذب دی اکسید کربنی دارند که مصرف سوخت های فسیلی وارد جو زمین کرده است. دولتمردان این ۳ کشور هر سه گفته اند که قبول ندارند انتشار سالانه ۴۰ میلیارد تن کربن به جو زمین باعث گرم تر شدن حرارت و تغییرات اقلیمی میشوند. دونالد ترامپ در این رابطه میگوید: اتفاقاتی در حال رخ دادن است و تغییراتی روی کره زمین به وجود آمده است اما دوباره به حالت اول خود بازخواهد گشت. من نمیدونم تغییر اقلیم به علت فعالیت های انسانی است یا نه اما میدانم نمی خواهم هزاران میلیارد هزینه کنم و هزاران شغل از بین برود.
در روسیه هنوز توافق پاریس که هدفش کاهش مصرف سوخت های فسیلی بود اجرایی نشده است. با اینکه تا روی کار آمدن دولت جدید در برزیل دو ماه باقی ماده است از امروز زمزمه ادغام وزارت کشاورزی و سازمان محیط زیست برزیل دانشمندان را نگران کرده است. زیرا معنی آن تغییر کاربری میلیون ها هکتار زمین های جنگلی است که میلیاردها سال طول کشیده است تا به وجود آید و این اتفاق دقیقا درهفته ای مطرح شد که دانشمندان ازنزدیک شدن به ششمین انقراض بزرگ در تاریخ کره زمین یعنی از بین رفتن ۶۰ درصد جمعیت های حیوانی و گیاهی دنیا توسط بشر خبر داده اند.
یافته های جدید از وضعیت طبیعت های بکر جهان نمکی بر زخم دانشمندان پاشیده است و هدف کارشناسان این است که دولت ها را مجاب کنند که مناطق بیشتری را مناطق حفاظت شده در نظر بگیرند . به عنوان مثال منطقه قطب شمال که به منزله کولری برای کره زمین در نظر گرفته می شود که تعادل حرارت و گردش فصل ها را حفظ می کند. در این رابطه اتحادیه اروپا پیشنهاد کرده است که منطقه ای به وسعت ۱.۵ برابر مساحت ایران در قطب شمال حفاظت شده باقی بماند اما طمع دولت ها برای رشد اقتصادی بر پایه سوخت فسیلی، جنگل تراشی و صید عمیق، کار را دشوار کرده و چهره اندک طبیعت دست نخورده زمین را زخمی تر از هر زمان کرده است.

در هر ثانیه در جهان به وسعت یک زمین فوتبال، جنگل از بین می رود

جنگل

به نقل از خبرگزاری ایسنا، نتایج یک مطالعه ماهواره‌ای بین‌المللی حاکی از آن است که جهان در سال ۲۰۱۷ هر ثانیه منطقه‌ای جنگلی به بزرگی یک زمین فوتبال را از دست داده و در مدت یک سال منطقه‌ای از پوشش جنگلی به وسعت کل کشور ایتالیا از بین رفته است.
میزان تخریب درختان که بیشتر آن غیر قانونی انجام می‌شود تهدید بزرگی جهت مقابله با تغییرات اقلیمی و کاهش جهانی حیات وحش به حساب می‌آید. میزان از بین رفتن جنگل‌ها در سال ۲۰۱۷ میلادی ۹۴.۴ میلیون هکتار بوده که از زمان شروع کنترل‌ها از سال ۲۰۰۱ تاکنون دومین رتبه بالا را داشته است.
تخریب جهانی پوشش درختی از سال ۲۰۰۳ دو برابر شده و جنگل زدایی در جنگل‌های استوایی حیاتی از سال ۲۰۰۸ دو برابر شده است. همچنین روند کاهشی در برزیل در بحبوحه ناآرامی‌های سیاسی معکوس شده و تخریب جنگل‌ها در کلمبیا افزایش یافته است.
همچنین در جمهوری کنگو مناطق جنگلی با تخریب گسترده روبرو بوده است. هر چند در اندونزی در سال ۲۰۱۷ جنگل زدایی به دلیل اقدامات دولتی و کاهش موارد آتش سوزی جنگلی کاهش ۶۰ درصدی داشته است.
از بین رفتن جنگل‌ها عامل کمک کننده اصلی در انتشار گاز کربن است. همچنین جنگل زدایی زیستگاه حیات وحش را تخریب می‌کند و دلیل کلیدی در کاهش جمعیت حیات وحش در مدت ۴۰ سال اخیر بوده است.
بیش از یک چهارم از پوشش درختی برزیل در سال ۲۰۱۷ به دلیل آتش سوزی‌های عمدی از بین رفته است. گرمای جهانی دمای هوا را گرمتر کرده و جنگل ها را در برابر آتش سوزی‌ با عامل انسانی و طبیعی آسیب پذیرتر کرده است.
به گزارش روزنامه گاردین، کلمبیا نیز کانون اصلی تنوع زیستی است اما میزان تخریب پوشش درختی آن در سال ۲۰۱۷ افزایش ۴۶ درصدی داشته است.
در کشور ما نیز آتش سوزی بخش عظیمی از جنگل ها را نابود کرده است امسال ۹ فقره آتش سوزی در مناطق حفاظت شده استان کهگیلویه و بویراحمد رخ داده است که بر اثر این آتش سوزی ها ۲۴ هکتار از این اراضی ملی طعمه حریق شد. تغییر اقلیم و خشکسالی ها بر وقوع آتش سوزی‌ها تاثیر گذار بوده است. اگر این روند ادامه داشته باشد، تا ۵۰ سال آینده تنها باید در عکس‌های قدیمی فقط خاطره‌ای از جنگل‌ها در اذهان باقی بماند.

محدود شدن فعالیت های اقتصادی با هدف جلوگیری افزایش دما در اثر تغییر اقلیم

تغییر اقلیم
به گزارش ایرنا، معاون هیات بین ‌المللی تغییر اقلیم سازمان ملل«IPCC» «یوبا سوکانا» امروز در نشست اطلاع ‌رسانی و آموزشی هیات بین‌ المللی تغییر اقلیم که در سازمان هواشناسی برگزار شد،افزود: تمام نقاط دنیا از جمله قطب، استوا، حاره، اقیانوس‌ ها، قاره‌ها و کشورهای فقیر و غنی تحت تاثیر تغییر اقلیم قرار گرفته اند که در این میان کشورهای فقیر بیشترین آسیب را خواهند دید.
وی اظهار داشت: تمام مشاهدات در دنیا نشان می دهد که تغییر اقلیم بر روی آب آشامیدنی ، اقیانوس ها، سیستم های انسانی، تولید غذا، یخچال های طبیعی، بهداشت و اقتصاد تاثیر گذاشته و می گذارد.
معاون هیات بین‌المللی تغییر اقلیم تاکید کرد: این تاثیر در قاره ها و نقاط مختلف دنیا متفاوت است در برخی جاها بیشتر و در برخی جاها کمتر تاثیر داشته است.
وی ادامه داد: بیشترین تغییر متاثر از انتشار گازهای گلخانه ای است که به میزان مصرف سوخت های فسیلی مربوط می شود ، داده ها نشان می دهد بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ بیشترین انتشار گازهای گلخانه ای را داشتیم ، از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۰ نرخ رشد انتشار ۱.۳ بود اما در بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ نرخ انتشار ۲،۲ بوده که بیشترین آن مربوط انتشار CO2بوده است.
سوکانا با بیان اینکه سیاستگذاران اعلام کرده اند که افزایش نباید بیشتر از ۲ درجه باشد،گفت: ۳۵ درصد گازهای گلخانه ‌ای ناشی از بخش انرژی،‌۲۴ درصد بخش کشاورزی، ۳۱ درصد بخش صنعت و ۱۴ درصد از بخش حمل و نقل است بنابراین کاربری ‌های مختلف در استفاده از سوخت‌های فسیلی و انتشار گازهای گلخانه ‌ای نقش بسزایی دارد.
وی افزود: اگر بخواهیم افزایش دمای کره زمین را تا دو درجه نگه داریم باید تمام فعالیت ‌هایی که موجب افزایش دما و انتشار گازهای گلخانه ای می شود را محدود کنیم، ما در آفریقا در ابتدای راه توسعه هستیم اما برای جلوگیری از انتشار گازهای گلخانه ‌ای باید جایگزین پیدا کنیم، بررسی ها نشان می دهد اگر از منابع به همین روال استفاده کنیم در نهایت ۱۵ تا ۳۰ سال آینده تمام آنها به پایان می رسند.
سوکانا تاکید کرد: بنابراین باید افزایش جهانی دما را تا دو درجه محدود کنیم و برای این منظور باید تصمیماتی اتخاذ شود که بهبود وضعیت با مراقبت از تغییر اقلیم با محدود کردن فعالیت های انسانی و تطبیق خود با شرایط برخی از آنها است.
معاون هیات بین‌المللی تغییر اقلیم گفت: در IPCC بر روی این موارد کار کردیم و سیاستگذاران باید از طریق مذاکرات با کشورهای مختلف در این مسیر حرکت کنند.
همچنین در این خصوص داود پرهیزگار رییس سازمان هواشناسی کشور با اشاره به تغییر اقلیم و پیامدهای آن در کشورمان گفت: دما در ایران حدود دو درجه افزایش یافته و این نتیجه تغییر اقلیم است. وی با اشاره به اینکه وضعیت دریاچه ارومیه و شرایط رودخانه هایی مانند کرخه و کارون نیز همگی متاثر از تغییر اقلیم است اظهار داشت : لازم است برنامه های توسعه ای کشور بر اساس این رخداد پیش رود.

کاهش مساحت جنگل‌های شمال

سخنگوی کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی گفت: ‌مساحت جنگل‌های شمال به دلیل بهره‌برداری‌های بی‌رویه در ۵۰ سال گذشته از سه میلیون هکتار به حدود دو میلیون هکتار کاهش پیدا کرده است.

 

به گزارش خانه ملت،‌ علی محمد شاعری افزود: متاسفانه این کاهش مساحت از بین رفتن تنوع زیستی، به خطر افتادن زیستگاه‌های حیات وحش، جلوگیری از ذخیره آب در خاک، بروز سیلاب‌های خانمان برانداز و به تدریج تغییر اقلیم، کاهش بارندگی، افزایش گرمایش زمین و از بین رفتن و تخریب زیباترین مناظر شمال یعنی جنگل‌های بی‌بدیل هیرکانی را به همراه داشته است.

 

وی با بیان این‌که مجلس دهم برای حفاظت از جنگل گامی موثر برای بررسی و تصویب طرح تنفس جنگل در برنامه ششم برداشت، افزود: براساس این قانون قطع و بهره‌برداری از درختان سرپا ممنوع بوده و بهره‌برداری و جمع‌آوری درختان در شمال صرفا شامل درختان شکسته غیرقابل احیا، ریشه‌کن شده و افتاده است.

افزایش دمای هوای کشور طی سال‌های گذشته

معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست از افزایش یک درجه‌ای دمای هوا در کشور خبر داد و گفت: این در حالی است که دمای هوا در سایر کشورهای دنیا از جمله کشورهای اروپایی ۰/۶ درجه افزایش یافته است.

 

مسعود زندی تصریح کرد: زمانی که هوای کشور یک درجه سانتی‌گراد افزایش پیدا می‌کند بالطبع تبخیر آب هم بیشتر می‌شود و در کنار تبخیر آب، روان‌ آب‌های سطحی ۲۵ درصد کاهش پیدا می‌کنند و در همین راستا وقوع سیلاب‌ها ۵۰ درصد افزایش پیدا می‌کند.

 

زندی با بیان اینکه افزایش دما روی منابع آب، تنوع زیستی و کشاورزی تأثیرگذار است، عنوان کرد:‌ بسیاری از عرصه‌های زیستی کشور تحت تأثیر تغییر اقلیم قرار گرفتند.

 

معاون اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: لازمه اجرای این برنامه‌ها از بین رفتن فرسودگی است که بر صنعت ما حکم‌فرماست و به جای آن از فناوری‌های نوینی استفاده شود که ضمن کاهش گازهای گلخانه‌ای کاهش آلودگی را هم به دنبال دارند.

 

زندی با بیان اینکه انرژی‌های تجدید پذیر در برخی از کشورها بومی شده است، گفت: امروز در کشور ما شرکت‌های زیادی وجود دارند که پنل‌های خورشیدی تولید می‌کنند و در این راستا ما می‌توانیم از تکنولوژی و دانش کشورهای خارجی نیز استفاده کنیم.

متهمان اصلی بحران در منابع آبی ایران؛ تغییر اقلیم یا سد سازی

وضعیت نگران کننده منابع آبی کشور که برخی از آن با عنوان «ورشکستگی» نام می‌برند، در زمان حاضر مهم‌ترین چالش این روزهای محیط زیست ایران محسوب می‌شود. بر اساس هشدار رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، ۷۰ درصد مشکلات کشور از آب است و بی‌توجهی به بحران آب ایران را نابود خواهد ساخت.

زنگ خطر منابع آبی ایران از مدت‌ها پیش نواخته شده و حتی مسئولان رده بالای کشور بارها نسبت به بروز خشکسالی و جنگ آب در سطح منطقه هشدار داده‌اند. از طرفی تغییرات اقلیمی نیز تهدید بزرگ زمین در قرن بیست و یک است. در این باره «محمود نکوئی مقدم» دبیر علمی همایش بین‌المللی تغییرات اقلیمی و نظام سلامت به تازگی عنوان کرد: تغییرات اقلیمی یکی از بزرگ‌ترین تهدیدات سلامت انسان‌ها در قرن بیست و یکم است و این تهدیدات در حوزه سلامت و رفاه مردم بیشتر نمود پیدا می‌کند و اثرات زیان‌بار آن می‌تواند تهدیدی برای دستیابی به توسعه پایدار در جوامع باشد.

به گفته کارشناسان محیط زیست، تغییرات اقلیم جهانی و مدیریت نادرست انسان بر طبیعت، دو عامل تهدید کننده منابع و ذخایر آبی ایران به شمار می‌روند. افزایش جمعیت، توسعه ناپایدار کشاورزی و صنایع، عدم مدیریت آب‌های سطحی، هدر رفت بالای آب در شبکه‌های انتقال به دلیل فرسودگی تأسیسات، الگوی نادرست مصرف خانگی و مدیریت ناصحیح سدسازی، مهم‌ترین دلایل انسانی بحران در منابع آبی ایران هستند.

«پرویز کردوانی» جغرافیدان و پدر علم کویرشناسی ایران ضمن تشریح وضعیت منابع آبی ایران، از میزان تاثیر تغییرات آب و هوایی جهان و اقدامات انسانی بر الگوی بارش‌ها و ذخایر آبی سخن گفت.

مشروح دیدگاه‌های کردوانی در ادامه آمده است:

 

جهان در خطر تغییر اقلیم

 

تغییر اقلیم در جهان یکی از اصلی‌ترین دلایل کم‌آبی در کشور است. منابع آبیِ هر کشور مقدار بارشی است که از طریق برف، باران یا تگرگ به سطح آن می‌ریزد که این میزان به طور معمول ثابت است؛ اما از زمانی که کره زمین گرم شده و سال به سال نیز گرم‌تر می‌شود، به دلیل تغییر دمای هوا، بارش در مناطق پربارش بیشتر و در مناطق خشک کمتر شده است.

الگوی بارشی ایران تحت تاثیر تغییر اقلیم، به سمت بی‌نظمی حرکت می‌کند. تا پیش از این شرایط، برف منبع خوبی برای شهرها به ویژه تهران بود به ویژه زمانی که از فصل پاییز بارش برف آغاز می‌شد و تا بهار کم کم آب می‌شد و منابع را سیراب می‌کرد اما اکنون با تغییر شرایط آب و هوایی ابرها حدود ۵۰۰ متر بالاتر رفته و بارش به بخش‌های بالاتر یعنی مناطق کوهستانی محدود شده است. برای نمونه در دهه‌های ۲۰ و ۳۰ برف در دشت‌های مناطق مرکزی کشور مانند گرمسار تا اندازه‌ای بود که حیوانات برای یافتن غذا به مناطق مسکونی پناه می‌آوردند در حالی که سال‌ها است که در دشت‌ها و مناطق خشک برفی نمی‌بارد. برعکس در مناطق خشک به دلیل افزایش دما، بارندگی افزایش

یافته است.

این گونه نیست که تغییر اقلیم تنها الگوی بارشی ایران را مورد تاثیر قرار داده باشد بلکه در سایر نواحی کوهستانی جهان مانند کوه‌های آلپ نیز شاهد تغییراتی هستیم. گرم شدن کره زمین، نظم بارشی و دما را از بین برده است. برای نمونه سه سال دوره خشکسالی و پس از آن هفت سال ترسالی داریم و دیگر زمان بارش‌ها قابل پیش بینی نیست چون از نظم خاصی پیروی نمی‌کند.

گرم شدن کره زمین باعث افزایش تبخیر آب و مانع نفوذ آب به زمین شده است. از طرفی رودهایی که تا پیش از آن پس از بارش خروشان شده و طغیان می‌کردند تا تالاب‌ها، باتلاق‌ها و دریاها را سیراب کنند، دیگر آبی برای طغیان ندارند. این‌ها همگی ناشی از تغییرات اقلیم در جهان است.

 

سدسازی خوب است اما…

 

سدسازی در اصل، بد نیست بلکه مدیریت نامناسب سد باعث شده تا شرایط این‌گونه شود. برای نمونه سد زاینده رود باعث نشد که تالاب گاوخونی خشک شود بلکه این مدیریت نادرست بود که این بلا را سر زاینده رود آورد.

من درباره پروژه‌های سدسازی ترکیه با خبرگزاری آناتولی ترکیه گفت و گو کردم. عده‌ای گمان می‌کنند که سدسازی‌های کشور ترکیه باعث بروز خشکسالی در ایران خواهد شد اما خیر این گونه نخواهد بود. اگر مدیر باشند، انسان باشند این پروژه‌ها باعث کنترل آب‌های سطحی و افزایش منابع آبی خواهد شد. برای مثال در تابستان که بارش‌ها کمتر می‌شود، آب دجله و فرات کاهش می‌یابد اما ساخت سد روی این رودها باعث یکنواختی بهره برداری از آب در طول سال می‌شود. تنها در زمان پر کردن سد مقداری از آب کاهش می‌یابد که آن را نیز با مدیریت می‌توان به پایین دست و مناطق کشاورزی رساند.

ما سد ساختیم تا ماه‌های کم بارش، آب در اختیار داشته باشیم و آب دهی را یکنواخت کنیم اما اکنون خطرناک‌ترین تهدیدات در آینده برای ایران به دلیل مدیریت نامناسب همین سدها خواهند بود. در حقیقت سد باعث تشدید وضعیت منابع آبی ایران شد.

 

زنگ خطر کاهش پوشش گیاهی

 

کاهش بارش در نخستین تاثیر خود باعث کاهش پوشش گیاهی به ویژه در مناطق کوهستانی می‌شود. پوشش گیاهی و جنگل‌ها، مادر رودخانه‌ها هستند و همچون عروق، به رودخانه‌ها آب‌رسانی می‌کنند. بارش در ارتفاعات پوشیده از جنگل و پوشش گیاهی باعث می‌شود تا گیاه با ریشه‌های خود آب را به زمین نفوذ داده و مانع راه افتادن سیل می‌شود. آبِ در زمین نفوذ کرده نیز مانند چشمه از زمین دوباره بیرون می‌آید؛ بنابراین رودهایی در جریان دائمی هستند که چشمه سار داشته باشند.

وضعیت پوشش گیاهی ایران در حال حاضر نگران کننده است. جنگل‌ها و مراتع ایران به دلیل کاهش بارش و چرای دام در حال از بین رفتن‌اند؛ بنابراین آب به زمین نفوذ نمی‌کند و زمین سفت می‌شود. آب‌های سطحی پس از هر بارش به صورت سیل و سیلاب راه افتاده و هرآنچه سر راه است، تخریب می‌کنند.

 

مدیریت نامناسب؛ عامل تنش در منابع آبی

 

عوامل طبیعی کاهش بارش را در به خطر افتادن منابع آبی که کنار بگذاریم، به عامل اصلی یعنی انسان می‌رسیم. مدیریت نادرست منابع آبی مهم‌ترین عامل تنش در منابع آبی ایران است. کاهش پوشش گیاهی در کوهستان باعث راه افتادن گل و لای به سمت مخازن سدها و کاهش عمر آن‌ها شده است. تا پیش از آن به دلیل طرح‌های آبخیزداری آب به زمین نفوذ می‌کرد. با گذر زمان و کاهش بارش، امکان ذخیره آبی کمتر شده است.

سد کرج در حال حاضر شرایط خوبی ندارد. حدود نیمی از مخزن سد کرج از گل و لای پر شده و با گذشت زمان و کاهش بارش، امکان ذخیره آب نیز کمتر می‌شود. حال بر این شرایط، مدیریت نادرست در سد را اضافه کنیم. به محض افزایش بارش و نگرانی از طغیان سد، دریچه‌ها باز می‌شود، آب به سمت خانه‌ها و زمین‌ها روانه می‌شود. در پایین دست سدها مناطق مسکونی، هتل و رستوران ساخته شده است.

انسان مخرب در دشت‌ها نیز وضعیت نامناسب دیگری به وجود آورده است. به دلیل حفر چاه و بهره برداری فراوان از منابع آبی زیرزمینی، دشت‌ها نشست کرده‌اند، بارش به دشت نفوذ نمی‌کند، سیل در دشت‌ها سرازیر می‌شود. این در حالی است که جمعیت روز به روز افزایش می‌یابد. توسعه روستایی باعث حفر چاه‌های بیشتر و حذف قنات شد زیرا با قنات نمی‌شد آب را غارت کرد.

 

توسعه ناپایدار صنعت و کشاورزی؛ بلای جان منابع آبی

 

درست استفاده نکردن از منابع آبی، غارت چاه‌های تجدید شونده بدون فرصت دهی برای تجدید، توسعه بی‌رویه کشاورزی و توسعه صنعت اطراف بدون توجه به ذخایر آبی از دیگر چالش‌های موجود در وضعیت منابع آبی است.

در قانون، اولویت مصرف آب به آب شرب داده شده است در حالی ساخت صنایع کوچک و بزرگ در نزدیکی شهرهای پرجمعیتی مانند اصفهان و یزد که شهرهای کم‌آبی هستند، باعث تشدید وضعیت آبی در این منطقه شده است. تامین آب صنایع باعث محدودیت در آب‌رسانی به مناطق مسکونی اطراف شهرها شده است. مهم‌ترین منطقه صنعتی ایران شهر یزد است اما این شهر رودی ندارد. آب‌های زیرزمینی در این منطقه تا حدی پایین رفته که در عمق بیش از ۲۰۰ متر می‌توان به آب دست یافت.

صنایع بزرگ مانند گل گهر سیرجان، مس سرچشمه و چادرملو یزد از این دست صنایعی هستند که بخش زیادی از آب منطقه مرکزی را به خود اختصاص داده است. فاضلاب‌ها را خریدند، آب روستاها را خریدند. الان صنعت داریم اما آب نداریم. تصمیم داریم آب شور از دریای عمان به مناطق صنعتی مرکزی منتقل کنیم؛ دریای عمانی که خود دچار مشکلات زیست محیطی مانند مرگ مرجان‌ها و ماهی‌ها است. در همه حال در حال نابودی هستیم حتی زمانی که می‌خواهیم راهکار بهبود ایجاد کنیم./ایرنا

فرسایش خاک ایران ۴ برابر دنیا

فرسایش خاک ایران یکی از جدی‌‌ترین معضلات کنونی محیط‌ زیست کشور است. خاکی که برای تولید هر یک سانتی‌متر آن بیش از ۵۰۰ سال زمان نیاز است به راحتی در اثر عوامل طبیعی و سهل‌انگاری‌های انسانی از بین می‌رود.

آمار و ارقام منتشر شده از میزان فرسایش خاک اگرچه متفاوت اما نگران‌کننده است. بر پایه آمارها، سالانه حدود دو میلیارد تن از خاک حاصلخیز ایران دچار فرسایش می‌شود؛ رقمی ۴ برابر فرسایش خاک در کشورهای جهان.

انتشار آمارهای نگران‌کننده از میزان فرسایش در کشور و هشدار کارشناسان محیط‌زیست در فضای رسانه‌ای در سال‌های اخیر منجر به تدوین لایحه خاک در دولت یازدهم شد. این لایحه که هنوز در صف تصویب به سر می‌برد، مدیریت خاک را از نظر فرسایش و آلودگی مورد توجه قرار می‌دهد و باعث داشتن نگاهی قانونمند به مقوله حفاظت از آن می‌شود.

حجت‌الاسلام حسن روحانی، رییس‌جمهوری نیز در سخنرانی خود در جلسه رأی اعتماد به وزیران پیشنهادی دولت دوازدهم، از برنامه دولت در زمینه مقابله با فرسایش خاک سخن گفت.

روحانی عنوان کرد: اگرچه آگاهی نسبت به مدیریت منابع آب عمومی‌‌تر شده اما منابع خاک کشور نیز به دلیل الگوی توسعه، عقب‌‌ماندگی‌‌های فناوری و بسیاری علل دیگر در معرض فرسایش شدید است. ادامه این وضعیت کشور را با بحران‌های زیادی از جمله تشدید مسأله ریزگردها، بیابان‌زایی شدیدتر، کاهش امنیت غذایی و بیکاری فزاینده مواجه خواهد ساخت.

توجه و برنامه ویژه دولت دوازدهم به مسأله فرسایش خاک، نگاهی به عوامل و راهکارهای کاهش این معضل را در چند نکته ضروری می‌سازد:

۱. فرسایش خاک در ایران تحت تأثیر عوامل متعدد طبیعی و انسانی صورت می‌گیرد. بارندگی شدید، وجود شیب تند در نواحی کوهستانی، فقر پوشش گیاهی و خشک بودن خاک از جمله عوامل فرسایش در مناطق کوهستانی و دشت‌ها هستند. از طرفی، تغییر اقلیم، بهره‌برداری‌های بی‌رویه انسان از طبیعت، تخریب پوشش گیاهی در اثر چرای خارج از ظرفیت دام، کشاورزی سنتی و غیراصولی، جنگل‌زدایی، کم‌آبی و قرار گرفتن ایران روی کمربند فرسایشی جهان دیگر عوامل تشدیدکننده فرسایش خاک در کشور به شمار می‌روند.

سودای قطع درختان و تجارت پرسود چوب بخش عظیمی از جنگل‌های ایران را از بین برده است. تلاش‌های دولت یازدهم برای حفظ جنگل‌ها و منابع طبیعی ایران منجر به تنظیم طرحی با هدف استراحت جنگل‌ها و تغییر نوع فعالیت‌های بهره‌برداری از این منابع شد. پیش‌تر نیز مصوبه‌‌ای نیز در اواخر سال ۱۳۹۲ تصویب شد که براساس آن برداشت از جنگل‌های طبیعی فقط به درختان آسیب‌دیده، فرسوده و افتاده منحصر می‌شود. از طرفی، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور نیز در حال حاضر، برنامه‌های مناسبی را برای تغییر الگوی مصرف چوب و عدم بهره‌برداری از جنگل‌ها در دستور کار دارد. اقداماتی از این دست باعث پایداری و جلوگیری از شسته شدن خاک در اثر سیلاب و روان آب خواهد شد و تا اندازه زیادی فرسایش خاک در کشور را مانع خواهد شد. چرای دام‌ها و غلبه دامداری سنتی در برخی مناطق ایران آسیب‌های جدی به پوشش گیاهی کشور وارد ساخته است.

به باور برخی کارشناسان محیط‌زیست، چرخه کاشت، داشت و برداشت در ایران به شکلی ناقص اجرا می‌شود؛ یعنی داشت و برداشت در روند زراعی صورت می‌گیرد اما شاهد کاشت درختان و پوشش گیاهی نیستیم. همین مسأله باعث از هم‌گسیختی سطح خاک شده که به راحتی در اثر بارش باران یا وزش باد از زمین به هوا برخاسته می‌شود.

کشاورزی مبتنی بر اصول سنتی در ایران از عوامل فرسایش خاک در کشور به شمار می‌رود. باقی ماندن آب روی زمین به مدت طولانی، آبیاری زمین‌های شیب‌دار در مناطق کوهستانی و شسته شدن خاک، نبود تناسب میان کشت دیم و شرایط بارندگی و شخم نامناسب در زمین‌های شیب‌دار فرسایش خاک در مناطق کشاورزی را افزایش داده است.

۲. فرسایش خاک که رخ می‌دهد، آب‌ها گل‌آلود می‌شود، عمر سد‌ها و مخازن کم می‌شود، حجم سد‌ها به دلیل رسوبات فراوان کاهش می‌یابد، خاک حاصلخیز اسیر دست باد می‌شود و زمین‌های کشاورزی قابلیت کشت را از دست می‌دهند. همچنین، این بحران تقریباً تازه به شکل‌های دیگرِ شکاف یا فروچاله نیز بروز یافته است. بسیاری از دشت‌های اطراف تهران و استان‌های مرکزی کشور اسیر پدیده خطرناک فروچاله شده‌اند.

فرسایش بالای خاک در کشور باعث شده تا بسیاری از عرصه‌های خاکی ایران ظرفیت‌های بیولوژیکی و قابلیت کاشت حتی یک درخت را از دست بدهند. همچنین، خاک بسیاری از مناطق ایران در معرض شدید فرسایش بادی قرار دارد. تشدید خشک‌سالی و کم‌آبی به ویژه در مناطق مرکزی ایران به همراه وزش بادهای شدید در این مناطق، گرد و غبار و طوفان‌های شن را به همراه داشته است. این معضل زندگی عادی مردم برخی نواحی را مختل ساخته است تا جایی که عده‌ای مجبور به ترک محل سکونت خود شده‌اند. این در حالی است که وجود پوشش گیاهی مناسب در این مناطق مانع باد بردگی ذرات و فرسایش خاک خواهد شد.

۳. ایران از معدود کشورهای منطقه است که از حیث منابع خاکی غنی است. همین مسأله باعث شده تا خاک حاصلخیز ایران در توبره قاچاقچیان به یغما برده شود. معصومه ابتکار، رییس قبلی سازمان حفاظت محیط‌زیست برای نخستین بار به‌طور رسمی از قاچاق خاک ایران به کشورهای همسایه پرده برداشت. از سوی دیگر، برآورد‌ها از نابودی هکتار‌ها اراضی کشاورزی ایران حکایت دارد. در سال‌های گذشته بسیاری از این اراضی در اثر فرسایش خاک و خشک‌سالی از بین رفته و ظرفیت‌های کشت را از دست داده‌اند. کاهش تولید محصولات کشاورزی از پیامدهای این معضل خواهد بود. قرار گرفتن پیامدهای ناشی از فرسایش خاک در ایران در کنار زمان مورد نیاز برای تشکیل یک سانتی متر از خاک، بر ضرورت مقابله با این چالش مهم زیست‌محیطی اضافه می‌کند.

۴. تدوین لایحه حفاظت از خاک و اختصاص برنامه ویژه به مسأله فرسایش در دولت دوازدهم امید تازه‌ای در دل مسئولان و دوستداران محیط‌زیست برای مقابله با این معضل تخریب‌کننده ایجاد کرده است. در یکی از بندهای این لایحه بر پیشگیری و کنترل تخریب، فرسایش خاک و تبعات آن (کاهش حاصلخیزی، تولید، رسوب و آلودگی منابع آب و تقطیر آن) تأکید شده است. از نگاه کارشناسان تصویب این لایحه کمک قابل توجهی به بیابان‌زدایی و کاهش فرسایش خاک در کشور خواهد کرد.

حل مسائل زیست‌محیطی بدون همکاری‌های میان سازمانی و انسجام مدیریتی امکان‌پذیر نخواهد بود. نبود انسجام سازمانی و استفاده نکردن از تجارب گذشته باعث صرف هزینه‌های بی‌فایده در این راه شده است. راهکار جدی و کارآمد مبارزه با بیابان‌زایی و فرسایش خاک، ایجاد انسجام و عملکرد هماهنگ سازمان‌های دولتی و مردم نهاد (سمن‌ها) است. از طرف دیگر، همکاری و اجماع سازمان‌ها در اجرای پروژه‌ها در کنار به‌کارگیری نیروهای بومی به مراتب راهکار پایدارتری خواهد بود. صرفه‌جویی در مصرف آب و مدیریت درست منابع آبی نیز عامل عمده‌ای برای حفظ منابع خاکی ایران است.

۸ عامل اصلی کم آبی در کشور

معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو، هشت عامل اصلی ایجاد بحران آب در کشور را بر شمرد.

 

به گزارش وزارت نیرو، «هدایت فهمی» افزود: یکی از علت‌های اساسی این بحران، افزایش جمعیت است که با توجه به جمعیت هفت میلیونی ایران در ۱۳۰۵ و جمعیت ۳۰ میلیونی در ابتدای انقلاب و جمعیت ۸۰ میلیونی در زمان حاضر، مصارف ما به صورت بی‌رویه و خارج از استانداردهای جهانی افزایش داشته؛ به‌طوری که برای ۸۰ میلیون نفر جمعیت در تمام بخش‌های شرب، صنعت و کشاورزی ۱۰۰ میلیارد متر مکعب آب مصرف می‌شود و این استفاده نادرست منابع طبیعی را کاهش داده است.

 

معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو با اشاره به اینکه در همه دورانی که مدیریت مدرن آب داشتیم از بهره‌وری بسیار پایین آب برخوردار بودیم، افزود: بهره‌وری در بخش کشاورزی بسیار پایین است، به‌طوری که در تولید یک کیلوگرم محصول کشاورزی حدود یک متر مکعب آب مصرف می‌کنیم در حالی که متوسط بهره‌وری در کشورهای پیشرفته ۲.۵ تا ۳ کیلوگرم با استفاده از یک متر مکعب آب است.

 

وی ادامه داد: در بهره‌وری اقتصادی نیز تولید ما به ازای هر متر مکعب آب حدود ۲۰ سنت در کشاورزی و در سایر کشورها بیش از یک دلار است بنابراین برای تولید مواد غذایی در کشور ناچار به استفاده آب بیشتر هستیم ولی با افزایش بهره‌وری می‌توان مصرف آب را کاهش داد.

 

فهمی با بیان اینکه در کشور ۳۲ درصد آب به حساب نیامده داشتیم و در زمان حاضر با تلاش‌های وزارت نیرو به حدود ۲۶ درصد رسیده که بیش از ۱۵ درصد آن هدر رفت محسوب می‌شود، افزود: در بخش صنعت در کشورهای توسعه یافته راندمان و کارایی آب حدود ۹۰ درصد است و در این زمینه نیز از استاندارد جهانی عقب هستیم.

 

وی از تغییر اقلیم به عنوان یکی دیگر از عوامل بحرانی شدن منابع آبی یاد کرد و افزود: آب تجدید شونده کشور در سال‌های اخیر ۱۳۰ میلیارد متر مکعب بوده ولی امروزه در اثر تغییر اقلیم، افزایش دما و میزان تبخیر، کاهش ۱۰ درصدی بارش‌ها و ۲۵ درصدی، متوسط آب تجدید پذیر کشور به ۱۱۶ میلیارد مترمکعب کاهش یافته و حتی در برخی از سال‌ها با رخداد خشک‌سالی شدید تا حد ۱۰۴ میلیارد مترمکعب نیز کاهش یافته است.

 

معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو ساختار معیوب اقتصاد آب را به عنوان پنجمین علت بحرانی شدن منابع آبی کشور عنوان کرد و در ادامه اظهار داشت: هزینه دریافتی از مردم در ازای تأمین آب بسیار کمتر از هزینه‌ای است که از سوی دولت پرداخت می‌شود یعنی دولت برای تولید هر متر مکعب آب ۱۲ هزار ریال هزینه می‌کند و با مبلغ چهار هزار تا چهار هزار و ۵۰۰ ریال در اختیار مردم می‌گذارد.

 

وی ادامه داد: این مبلغ ناچیز سبب می‌شود تا مردم در مدیریت مصرف آب به‌طور جدی مشارکت نکنند، بنابراین بهتر است قیمت‌ها واقعی شوند ولی یارانه مستقیم به بخش کشاورزی پرداخت شود.

 

وی ضعف ساختاری را یکی دیگر از عوامل دانست و ادامه داد: در همه اجزایی که مدیریت سرزمینی را به عهده دارند اعم از منابع طبیعی، محیط زیست، کشاورزی و آب، ما ضعف ساختار داریم و ساختارهای ما برای این کار مناسب نیستند و باید تغییر ساختار دهیم، بنابراین به دنبال این موضوع حفاظت و بهره‌برداری ما دچار مشکل است که باید اصلاح شود.

 

فهمی با بیان اینکه نظام‌های بهره‌برداری ما نیز دچار مشکل هستند، تصریح کرد: نظام بهره‌برداری سنتی قدیم به دلیل اینکه سامانه مدرن مدیریت آب ایجاد کرده‌ایم از بین رفته و متناسب با سامانه مدرن مدیریت، نظام بهره‌برداری ایجاد شده است.

 

او افزود: ما شکل مدیریت را مدرن و شبکه آبیاری مدرن ایجاد کردیم، سد ساختیم و این‌ها نیاز به نظام بهره‌برداری متناظر داشتند که باید ایجاد می‌شد ولی متاسفانه نظام‌های بهره‌برداری متناسب با این تحولات ایجاد نشد.

 

معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو هفتمین مورد را ضعف مدیریت و حکمرانی ناپایدار در همه بخش‌های منابع طبیعی، کشاورزی، محیط ریست و آب دانست و در ادامه ذکر کرد: برنامه‌های آب، محیط زیست، منابع طبیعی و کشاورزی باید از یک به هم پیوستگی در برنامه‌ها برخوردار باشند تا بتوانند معضل بی‌آبی را با برنامه‌های منسجم و به هم پیوسته مدیریت کنند.

 

وی از تحمیل اشتغال کشور به بخش آب به عنوان آخرین عامل ایجاد بحران یاد کرد و در ادامه گفت: چون مدیران قادر نبودند برای بخش‌های مختلف تأمین اشتغال کنند و خودکفایی در برخی محصولات استراتژیک را با خودکفایی اشتباه گرفتند باعث شدند تا صدمات سنگینی به بخش آب وارد شود.

 

فهمی ادامه داد: برخی اشخاص برای تأمین معیشت و اشتغال در زمین‌های خود، چاه غیر مجازی حفر کرده‌اند و به کشت و زراعت می‌پردازند. این بی‌برنامگی‌ها سبب ایجاد بحران در سفره‌های زیرزمینی آب شد. متاسفانه وزارت نیرو در گذشته به دلایل مختلف نتوانسته از این پدیده مخرب و اضافه برداشت آب زیرزمینی به‌طور مؤثر جلوگیری کند.

 

مدیریت تقاضا و تعیین میزان آب قابل برنامه ریزی

 

وی با اشاره به این مطلب که وزارت نیرو در عرصه تهیه و تامین آب در بخش سدسازی و آب‌رسانی به شهرها و روستاها فعالیت‌های گسترده‌ای داشته و دارد، گفت: رویکرد وزارت نیرو یک رویکرد تقاضا محور بود که پس از اینکه راهبردهای بلندمدت توسعه آب کشور مصوب هیات وزیران در سال ۸۲ ارائه شد، مقرر شد رویکرد توأمان عرضه و تقاضا داشته باشیم.

 

وی با اشاره به اینکه بحث تعادل بخشی، مدیریت تقاضا و تعیین میزان آب قابل برنامه ریزی، از مهم‌ترین مباحث غیرسازه‌ای وزارت نیرو است، افزود: تعادل بخشی آب زیرزمینی از سال ۸۲ مطرح بوده و بر اساس مصوبه شورای عالی آب، دوباره این طرح مطرح شد و برای نخستین بار اعتبارات مناسبی برای این طرح در نظر گرفته شد و تشکیل شوراهای حوضه‌های آبریز و شوراهای هماهنگی حوضه‌های آبریز از مهم‌ترین مواردی بود که در این دوره انجام شد.

 

معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو در ادامه فعال شدن شورای عالی آب و ایجاد هماهنگی و همکاری بخش‌های مرتبط با آب، توجه به بهره‌وری آب، بازچرخانی و استفاده چندباره از آب، استفاده از آب‌های نامتعارف از جمله پساب برای مصارف صنعتی و کشاورزی، اعمال مدیریت تقاضا برای کاهش مصارف، تلاش برای ایجاد الگوی مصرف بهینه در شرب و کشاورزی و…، پیشنهاد سیاست‌های کلی نظام و ارسال آن برای مراجع ذی‌ربط را از عملکرد وزارت نیرو در دولت یازدهم عنوان کرد.

 

اگر چه تلاش‌های برای تغییر رویکرد در شیوه حکمرانی آب و مباحث مربوط به ساختار اقتصاد و تدوین قانون جامع و سیاست‌های ملی آب انجام شد، اما توفیق در این عرصه‌ها چندان چشم گیر نبود و امیدواریم در دولت دوازدهم این مسایل به‌طور جدی پیگیری شود.

 

راه‌های برون رفت از چالش بحران آبی

 

وی با بیان این مطلب که برای آینده آب کشور باید ابتدا، تجدید نظر در حکمرانی آب با رویکرد حکمرانی پایدار در دستور کار قرار گیرد، افزود: سپس با تعیین آستانه تاب‌آوری منابع آب کشور و کاهش میزان مصارف غیرضروری و غیراقتصادی با روش‌های سازه‌ای و غیر سازه‌ای و مدیریت توأمان عرضه و تقاضا باید مدیریت آب کشور را سامان دهیم.

 

وی خاطر نشان کرد: باید ضمن ارتقای بهره‌وری آب، نقشه جامع سازگاری با تغییر اقلیم را تدوین و اجرایی کنیم و تدوین برنامه جامع مقابله با آلاینده‌های آب، اصلاح ساختار اقتصادی آب، بازنگری قوانین و ساختار تشکیلات آب کشور به ویژه شفافیت و تعیین وضعیت معاونت‌های تخصصی وزارتخانه و شرکت‌های مادر تخصصی را در دستور کار وزارت نیرو داشته باشیم.

تالاب‌ها نقش تصفیه خانه‌های طبیعی آب و هوا را ایفا می‌کنند

مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب‌های ایران گفت: امروز مردم می‌دانند تالاب‌ها جایی نیست که در آن فقط چند قورباغه و ماهی وجود داشته باشد بلکه جلوی ریزگردها را می‌گیرد. در واقع می‌توانند نقش تصفیه‌خانه‌های طبیعی آب و هوا را ایفا کنند.

 

ابوالفضل آبشت در یک میزگرد رادیویی درباره وضعیت تالاب‌ها در سال ۹۶ گفت: وضعیت تالاب‌ها در سال جاری نسبت به سال‌های گذشته، وضعیت بهتری دارد زیرا تلاش‌های زیادی شده است که مطالبات عمومی ارتقاء پیدا کند. نسبت به سالیان گذشته مردم به شکل خیلی بهتری در مورد کارکرد تالاب‌ها و ارزش بسیار زیاد آن‌ها مطلع شده‌اند.

 

وی به توجه بیشتر مسئولان به تالاب‌ها نیز اشاره کرد و گفت: از نظر حقوقی و قانونی نیز مسئولان تلاش خیلی زیادی کرده‌اند تا موانع قانون حمایت از تالاب‌ها مرتفع شود. اخیراً در مجلس شورای اسلامی لایحه حفاظت از تالاب‌ها مصوب شد که از نظر قانونی و حقوقی قدم مثبت و بزرگی است.

 

مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب‌های ایران افزود: در سطوح مختلف مانند ریاست جمهوری نیز توجه خیلی زیادی به تالاب‌ها و حفظ آن‌ها می‌شود و تلاش‌های بسیار گسترده‌ای برای حفظ دریاچه‌ها و تالاب‌ها شده است. وضعیت فیزیکی و بیولوژیک تالاب‌ها نیز به همین دلیل که آگاهی عمومی افزایش پیدا کرده ، اوضاع و احوال بهتری دارد و در سال‌های آینده نیز وضعیت مناسب‌تر خواهد بود.

 

در ادامه دکتر عباسپور-رئیس انجمن متخصصین محیط زیست- با بیان اینکه عوامل مختلفی وجود دارد که باعث بحرانی‌تر شدن وضعیت تالاب‌ها شده است، گفت: در حالت کلی عواملی که باعث ایجاد بحران شده ، دو دسته هستند و شامل عوامل انسانی و مدیریتی و عوامل طبیعی می‌شود.

 

وی درباره عوامل انسانی اظهارکرد: در این بخش اقداماتی صورت گرفته که باعث ایجاد مشکل شده است. به عنوان مثال آب تالاب هامون به سمت چاه نیمه‌ها هدایت می‌شد. این کار در کنار احداث سد در افغانستان، مشکلاتی را برای تالاب هامون ایجاد کرده است.

 

رئیس انجمن متخصصین محیط زیست ادامه داد: مسئله دیگر استفاده بی‌رویه از منابع آب‌های زیرزمینی است که در رابطه با منطقه تالاب‌ها ایجاد شده بود و اساسا یکی از مشکلات دریاچه ارومیه نیز همین برداشت‌های بی‌رویه بود. قطع حق‌آبه تالاب‌ها نیز مشکل دیگری بود که توسط عوامل انسانی به وجود آمد.

 

به گزارش سایت رادیو گفت و گو عباسپور درباره عوامل طبیعی گفت: خوشبختانه با توجه به بارندگی‌های مناسبی که در انتهای سال ۹۵ صورت گرفت، مشکلات برخی از تالاب‌ها حل شد اما نباید این را به عنوان عاملی اصلی برای حل مشکل تالاب‌ها در نظر بگیریم. گرمایش زمین و تغییر اقلیم نیز عامل دیگری است که می‌توان از آن به عنوان عوامل طبیعی نام برد.

Mental health effects of climate change

Abstract
We all know that 2014 has been declared as the hottest year globally by the Meteorological department of United States of America. Climate change is a global challenge which is likely to affect the mankind in substantial ways. Not only climate change is expected to affect physical health, it is also likely to affect mental health. Increasing ambient temperatures is likely to increase rates of aggression and violent suicides, while prolonged droughts due to climate change can lead to more number of farmer suicides. Droughts otherwise can lead to impaired mental health and stress. Increased frequency of disasters with climate change can lead to posttraumatic stress disorder, adjustment disorder, and depression. Changes in climate and global warming may require population to migrate, which can lead to acculturation stress. It can also lead to increased rates of physical illnesses, which secondarily would be associated with psychological distress. The possible effects of mitigation measures on mental health are also discussed. The paper concludes with a discussion of what can and should be done to tackle the expected mental health issues consequent to climate change.

تغییرات آب و هوا و اثرات آن بر سلامت روان

چکیده
سال ۲۰۱۴ توسط اداره هواشناسی ایالات متحده آمریکا به عنوان گرم‌ترین سال جهان معرفی شد. تغییر اقلیم یک چالش جهانی بزرگ است که از راه‌های مختلف می‌تواند بر بشریت تأثیر بگذارد. این تغییرات آب و هوایی نه تنها سلامت جسمی افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بر سلامت روانی افراد نیز تأثیرگذار است. افزایش دمای محیط می‌تواند باعث افزایش نرخ تجاوز، رفتار خشونت‌آمیز و خودکشی شود. به عنوان مثال تغییر اقلیم باعث افزایش دما، در ادامه باعث خشک‌سالی‌های مدید و بسیار و این مسئله منجر به خودکشی کشاورزان و باعث ایجاد مشکلات روحی روانی مانند استرس می‌شود. افزایش متناوب مصیبت‌ها و فاجعه‌های ناشی از تغییرات آب و هوایی باعث استرس‌های بعد از حادثه، افزایش اختلال روانی و افسردگی می‌شود. تغییرات آب و هوایی و گرمایش جهانی می‌تواند منجر به مهاجرت جمعیت و این مسئله نیز عامل افزایش استرس در افراد است. این تغییر می‌تواند همراه با آسیب‌های جسمی و در ادامه پریشانی روانی شود. در این مقاله اثرات سلامت روانی ناشی از تغییرات آب و هوا و باید و نباید‌های مقابله با این مسئله و راه‌کارهای ایجاد سلامت جسمی و روحی بررسی می‌شود.