نوشته‌ها

نگاهی به تاثیر جام جهانی روی محیط زیست

جام جهانی

جام جهانی فوتبال از مهمترین و پرطرفدارترین رویدادهای ورزشی جهان است که لقب پربیننده ترین برنامه جهان را نیز دارد. اما درکنار تمام این هیجانات و سرخوشی ها، بسیار غیر محتمل است که مسائل محیط زیستی مورد توجه مردم باشد. این بدان معناست که لازم است نکات بسیاری در رابطه فراز و نشیب های زیست محیطی مربوط به این رقابتهای بین المللی لحاظ شوند.
به بهانه جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه و در این رابطه نگاهی به تاثیرات زیست محیطی این رقابت ها می اندازیم:
در طی ۱۵ سال اخیر تعدادی از رویدادهای ورزشی برای عرضه پایداری تلاش های زیادی کرده اند که با گسترش آگاهی های اجتماعی پیرامون مسائل زیست محیطی کاملا قابل پیش بینی بوده است. همچنین، از آنجاییکه امروزه جوامع انسانی بیش تر از پیش نسبت به تغییرات آب و هوایی و نیاز به بقا و پایداری آگاه شده اند، گسترش عادات و صفات پاک منسوب به جوامع سبز و دوستدار محیط زیست در جام جهانی تنها می تواند پیشنهاد مزایده کشور میزبان را ارتقا دهد.
اما ادامه دادن به رویکرد پایدار در شرایطی بیشتر میزبانان جام جهانی ملزم به ساخت استادیوم ها در بازه زمانی کمتر از ۱۰ سال هستند، بسیار دشوار است.
به عنوان مثال در جام جهانی سال ۲۰۰۶ در آلمان، تلاش های این کشور با اختصاص دادن سیستم حمل و نقل عمومی رایگان برای هواداران و پارکینگ های رایگان دوچرخه و همچنین بهره برداری از استادیوم هایی با بهره گیری از انرژی خورشیدی و مجهز به سیستم های جمع آوری آب باران موفقیت های چشم گیری به همراه داشت. این موفقیت ها همچنین با برنامه ریزی های دقیق برای تخصیص مسیرهای نسبتا کوتاه به منظور جابه جایی و سفر هواداران برای تماشای بازی های مختلف نیز همراه بود که طرح متعادل کردن گاز کربن فیفا به عنوان اولین جام جهانی بدون کربن نتیجه داد.
متاسفانه نمی توان این عملکرد مثبت را به کشورهای دیگر نیز تعمیم داد. چهارسال بعد در جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی میزان انتشار گاز کربن هشت برابر بیشتر از آلمان بود. در سال ۲۰۱۴ در برزیل فیفا سرمایه گزاری عظیمی برای پنل های خورشیدی و حفاظت از منابع آبی و کاهش آلودگی ها در ۱۲ ورزشگاه انجام داد. اگرچه منتقدان می گویند تلاشی برای مقابله با تاثیرات مخرب بر روی سایر نقاط کشور در طول این رقابت ها انجام نشد.
جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه، که به عنوان اولین جام جهانی با محوریت لزوم گواهینامه سبز فیفا برای ورزشگاه ها مطرح شده است، ۱۲ ورزشگاه با میزان بسیار کم مصرف آب و انرژی با کم ترین اثر مخرب روی محیط زیست ساخته شده اند.
با نگاهی به آینده، قطر اعلام کرده است که جام جهانی ۲۰۲۲ بدون انتشار کربن خواهد بود. همچنین مقامات رسمی قطر در صدد کاهش مصرف آب و برق در کنار کاهش انتشار کربن از پیش از آغاز این رقابت ها است.

شما می‌توانید این خبر را به زبان انگلیسی اینجا بخوانید.

برقی شدن نیمی از اتوبوس‌های دنیا تا سال ۲۰۲۵

بررسی‌های تازه موسسه بلومبرگ نشان می‌دهد تا سال ۲۰۲۵ نیمی از اتوبوس‌های دنیا برقی خواهند بود و چین به یکی از قطب‌های تولید و استفاده از اتوبوس‌های برقی مبدل می‌شود.

به گزارش از فیوچریسم، تحقیقات بلومبرگ حاکی است که تا سال ۲۰۲۵ تعداد اتوبوس‌های برقی مورد استفاده در ناوگان‌های حمل و نقل عمومی سه برابر خواهد شد. تعداد این اتوبوس‌ها در سال ۲۰۱۷ حدود ۳۸۶ هزار اتوبوس بوده است.

اما این رقم در هفت سال آینده به حدود ۱.۲ میلیون واحد اتوبوس افزایش می‌یابد؛ بنابراین ۴۷ درصد از کل ناوگان اتوبوس‌رانی درون شهری دنیا را اتوبوس‌های برقی تشکیل خواهند داد.

استقبال چینی ها از اتوبوس‌های برقی با توجه به نیاز داخلی بالای این کشور بسیار بالا خواهد بود و بررسی‌های بلومبرگ نشان می‌دهد تا ۹۹ درصد از اتوبوس‌های برقی دنیا در کشور چین به کار گرفته خواهند شد.

علاوه بر چین، آمریکا و برخی کشورهای اروپایی نیز به دنبال استفاده گسترده از اتوبوس‌های برقی هستند. نیویورک از سال گذشته ۱۰ اتوبوس برقی را به طور آزمایشی به کار گرفته و قصد دارد به تدریج کل ناوگان اتوبوس‌رانی این کشور را برقی کند که به کاهش تولید سالانه ۵۷۵ هزار تن مربع گاز دی اکسید کربن خواهد انجامید.

اگر چه هزینه تولید اتوبوس‌های برقی بیش از اتوبوس‌های معمولی است؛ اما با توجه به عدم مصرف سوخت‌های فسیلی توسط آن‌ها در درازمدت این تحول موجب صرفه جویی قابل ملاحظه‌ای خواهد شد./مهرنیوز

افزایش قیمت بنزین راهکار کم شدن آلودگی هوا نیست

یک عضو کمیسیون انرژی گفت: افزایش قیمت بنزین راه علاج آلودگی هوا و ترافیک شهرها نیست، یکی از راه‌ها می‌تواند برقی کردن موتورسیکلت‌ها که یکی از مهم‌ترین دلایل بروز این معضلات است، باشد که باید در این خصوص پول و اعتبار کافی در نظر گرفته شده و با جدیت دنبال شود.
احمد مرادی، عضو کمیسیون انرژی مجلس درباره احتمال افزایش قیمت بنزین اظهار داشت: افزایش نرخ حامل‌های انرژی هیچ توجیه منطقی ندارد.

وی افزود: دولت معتقد است درآمدهای حاصل از افزایش قیمت حامل‌های انرژی را به اشتغال اختصاص می‌دهد ولی تا کنون ثابت شده که این کار انجام نشده یعنی وضعیت اشتغال ما چندان جالب نیست.

مرادی با بیان اینکه مجلس وظیفه دارد هر جایی که قیمت‌ها افزایش بی‌رویه پیدا کرده جلوگیری کند، تصریح کرد: در کل مجلس موافق افزایش قیمت حامل‌های انرژی نیست و مردم از نمایندگان انتظار دارند که جلوی آن گرفته شود.

وی خاطرنشان کرد: ما نباید قیمت‌ها را با حوزه خلیج فارس مقایسه کنیم چون حقوق و دستمزد در ایران با دیگر کشورها متفاوت است و این کار منطقی نیست.

این نماینده مجلس در ادامه گفت: مثلا گفته می‌شود افزایش عوارض خروج از کشور به این دلیل است که گردشگری داخلی رونق پیدا کند اما وقتی نرخ بنزین افزایش پیدا کند عملا مردم رغبتی به مسافرت نیز نخواهند داشت و گردشگری هم تحت تاثیر قرار می‌گیرد بنابراین قیمت بنزین یک مشکل اصلی به مشکلات مردم اضافه می‌کند.

وی با بیان اینکه قیمت بنزین روی کاهش تردد و آلودگی هوا بی تاثیر است، بیان کرد: از ۴۰ سال پس از انقلاب ثابت شده زمانی که بنزین لیتری ۳ تومان بود تا الان که ۱۰۰۰ تومان است نه ترافیک و نه تعداد اتومبیل‌ها کاهش نیافته است، چون حمل و نقل عمومی بیمار است.

مرادی یادآور شد: افزایش قیمت بنزین راه علاج آلودگی هوا و ترافیک شهرها نیست، یکی از راه‌ها می‌تواند برقی کردن موتورسیکلت‌ها که یکی از مهم‌ترین دلایل بروز این معضلات است، باشد که باید در این خصوص پول و اعتبار کافی در نظر گرفته شده و با جدیت دنبال شود.

وی گفت: چنانچه افزایش قیمتی هم در نظر گرفته می‌شود باید منطقی باشد و به مردم فشار وارد نشود زیرا جامعه کشش افزایش بیش از ۴ تا ۵ درصد را ندارد و در برنامه پنج ساله ششم هم تاکید بر این بود که افزایش قیمت به حداقل ممکن برسد./ایلنا

آغاز فصل آلودگی هوا در کلانشهرهای کشور

فصل پاییز آغاز بروز پدیده وارونگی هوا و افزایش آلودگی در کلان‌شهرهای کشور است. در فصول سرد سال از آنجا که لوازم گرمایشی منازل نیز به منابع آلودگی افزوده می‌شوند و شرایط دمای هوا امکان بروز پدیده وارونگی هوا را تشدید می‌کند، بیش از هر زمان دیگری شاهد مشکلات ناشی از آلودگی هوا هستیم.

با شروع فصل مدرسه و آغاز ترددهای بیشتر در شهر به همراه تغییرات دمایی هوا که با راه‌اندازی لوازم گرمایشی در منازل همراه است، عموما شاهد پدیده وارونگی هوا هستیم. در حالت عادی و از لحاظ فیزیکی، هوای گرم به سمت بالا و هوای سرد به دلیل سنگینی به سمت پایین حرکت می‌کند. در اوایل روز و هنگام طلوع خورشید لایه‌های زمین به دلیل برخورد اشعه‌های نور خورشید گرم‌تر از لایه‌های زیرین می‌شود. با شروع روز و آغاز فعالیت‌های انسانی و مصرف سوخت، دمای هوای سطح زمین زیاد می‌شود. این هوای گرم هنگام صعود و حرکت به سمت بالا یا هنگام جا به جایی به‌وسیله باد با لایه‌ای هم‌دما از هوا که توسط تابش خورشید در طبقات فوقانی جو تشکیل شده، برخورد می‌کند و این مسئله مانع صعود و تبادل هوا می‌شود. نتیجه آن تشکیل یک سطح پوششی بالای شهر است که با گذشت زمان و افزایش فعالیت‌های انسانی و به دلیل حبس هوا در زیر این لایه، مواد آلاینده تولید شده در سطح زمین باقی مانده و بالا نمی‌روند. در نتیجه وقوع پدیده وارونگی هوا بسیاری از شهروندان دچار مشکلات تنفسی می‌شوند. به گفته مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست تردد بیش از حد خودروهای شهری، وسایل گرمایشی خانگی، افزایش تعداد خودروهای فرسوده در شهرها و فعالیت کارخانه‌ها و معادن شن و ماسه و نیروگاه‌های مازوت سوز بر افزایش حجم آلودگی هوای کلان‌شهرها و بروز پدیده وارونگی هوا بسیار تأثیرگذار هستند. به همین دلیل سازمان حفاظت محیط زیست در دوره ریاست معصومه ابتکار برای جلوگیری از آلودگی هوای کلان‌شهرها بحث تعطیلی پاییزه مدارس را پیگیری کرد که این طرح به تصویب مجلس نرسید.

یکی از راهکارهایی که توسط عیسی کلانتری برای مقابله با آلودگی هوای کلان‌شهرها مورد تأکید قرار گرفته است، کنترل وسایل نقلیه فرسوده، به‌ویژه وسایل نقلیه گازوئیل سوز است. به گفته رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ۵۰ درصد آلودگی هوای کلان‌شهری نظیر تهران به دلیل تردد خودروهای دیزلی با عمر بالای ۵۰ سال به وجود می‌آید. کلانتری قصد دارد، تردد این خودروها در تهران را در صورت امکان ممنوع کند.

افزایش تعداد لوازم حمل و نقل عمومی راهکاری است که در تمام برنامه‌های مقابله با آلودگی هوای کلان‌شهرها گنجانده شده است. با افزایش تعداد اتوبوس، خطوط مترو و تاکسی با ایجاد سهولت در تردد شهروندان، از تعداد خودروهای تک سرنشین کاسته شده و حجم ترافیک بهبود می‌یابد. به این ترتیب آلودگی هوا نیز کمتر خواهد شد. به گفته سخنگوی فراکسیون مدیریت شهری و روستایی مجلس در راستای اجرای این هدف، به زودی هزار واگن به سیستم حمل و نقل ریلی تهران افزوده خواهد شد.

صدیف بدری درگفت وگو با خانه ملت، با اشاره به اظهارات شهردار تهران مبنی بر ورود هزار واگن طی برنامه‌ای مشخص به ناوگان مترو، گفت: مدیریت شهری در دوره گذشته اقدامات موثری را در راستای توسعه خطوط مترو در تهران انجام داد، ضمن اینکه خوشبختانه پیشرفت‌های قابل قبولی نیز در طی چند سال گذشته در راه‌اندازی خطوط مختلف مترو در پایتخت حاصل شد؛ اما مهم‌ترین مشکل در حمل و نقل زیرزمینی در حال حاضر کمبود واگن‌های مترو است.

نماینده مردم اردبیل در مجلس شورای اسلامی، با بیان اینکه برای استفاده بهینه از ظرفیت مترو باید توسعه ناوگان و کمک به افزایش تعداد واگن‌ها در دستور کار قرار گیرد، افزود: برای استفاده بهتر مردم از مترو با هدف کاهش ترافیک درون شهری مدیران شهری باید برنامه‌ریزی‌های لازم را در جهت افزودن واگن‌های لازم به خطوط مترو صورت دهند، بنابراین ورود هزار واگن به سیستم حمل و نقل عمومی راهکار موثری برای کاهش مشکلات مترو است؛ البته دولت نیز در این خصوص باید به تعهدات خود عمل کند.

وی با تأکید بر اینکه دولت باید در اختصاص هزار واگن به مترو برنامه‌های عملیاتی مورد را نظر را اجرایی کند، به عدم اجرای وظایف دولت طی پنج سال گذشته اشاره کرد.

نیروگاه‌های مازوت سوز هم در کلان‌شهرهای کشور مشکل ساز هستند. اصولا در فصل سرد سال، اولویت وزارت نفت تامین نیازهای انرژی منازل است به همین دلیل سوخت گاز در اختیار نیروگاه‌ها قرار نمی‌گیرد و این واحدها برای تولید برق سوخت مایعی به نام مازوت می‌سوزانند. مصرف این سوخت برای کلان‌شهرها عموما مشکل‌ساز است. رئیس جدید سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرده است که از طریق رایزنی با وزیر نفت، قرار است نیروگاه شهید رجایی تهران در پاییز و زمستان امسال از سوخت مازوت استفاده نکند تا مشکل آلودگی تهران کاهش یابد.

لوازم گرمایشی منازل اگر استاندارد شوند، از حجم ذرات معلق در هوا کاسته می‌شود و بهتر است پاییز امسال قبل از راه‌اندازی لوازم گرمایشی منازل، از استاندارد بودن آن‌ها اطمینان حاصل کنیم./ایانا

پیوند اینترنت و دوچرخه برای کاهش آلودگی در چین

چین با استفاده از اینترنت و دوچرخه یک سیستم حمل و نقل عمومی ارزان و بدون آلودگی تعریف کرده است که ضمن کاهش آلودگی هوا، کاهش هزینه‌های حمل و نقل شهروندان و متنوع سازی سیستم حمل و نقل عمومی به بهبود سلامت شهروندان نیز کمک می‌کند.

شاید جرقه این ابتکار به محبوبیت دوچرخه در جامعه چین برگردد، جامعه‌ای که در آن دوچرخه از دیرباز به عنوان یک وسیله حمل و نقل در میان شهروندان محبوب بوده است.

اکنون شهروندان چینی با استفاده از یک تلفن همراه هوشمند، تنها با یک جستجوی ساده در سیستم «کیو آر کد دوچرخه» یا سیستم «کد پاسخ سریع دوچرخه» می‌توانند با پرداخت فقط یک یوان (معادل تقریباً پنج هزار ریال) از دوچرخه عمومی استفاده کنند.

این دوچرخه‌ها که مجهز به سیستم مکان‌یاب جی پی اس هستند، می‌توانند از هر جایی برداشته شوند و در هر جایی رها شوند.

کاربر با استفاده از سیستم یاد شده می‌تواند با توجه به موقعیت مکانی خود، نزدیک‌ترین دوچرخه به خود را پیدا کند.

بزرگراه‌ها و خیابان‌ها همگی دارای مسیر ویژه‌ای برای دوچرخه هستند و در پیاده‌روهای سطح شهر نیز مکان‌هایی برای پارک دوچرخه دیده می‌شود.

اکنون شرکت‌های اینترنتی مختلفی مانند «اوفو یا OFO» در چین کسب و کارشان به اشتراک گذاری دوچرخه است و هر رنگ دوچرخه، معرف یک شرکت جداگانه است.

اوفو، شرکتی است در پکن که در سال ۲۰۱۴ تأسیس شده و کار آن به اشتراک گذاری دوچرخه است.

شرکت تحقیقاتی «پژوهش و بازارها» تعداد شهروندان چینی که در سال ۲۰۱۶ از سیستم حمل و نقل عمومی دوچرخه استفاده کرده‌اند را حدود ۲۰ میلیون نفر اعلام کرده و پیش‌بینی کرده است این تعداد در سال ۲۰۲۱ به حدود ۱۹۸ میلیون نفر برسد.

شرکت یاد شده، بزرگ‌ترین شرکت تحقیقات بازار در جهان است که مقر آن در ایرلند قرار دارد.

بنا به اعلام شرکت یاد شده، در سال میلادی گذشته ۳۰ شرکت چینی کارشان خدمات رسانی در بخش حمل و نقل عمومی مبتنی بر دوچرخه و اینترنت بوده است.

گر چه به نظر می‌رسد استفاده کنندگان از این سیستم حمل و نقل عمومی بیشتر جوانان هستند، اما تعداد افراد مسنی که طرفدار این سیستم هستند و از آن بهره می‌برند نیز کم نیست و این می‌تواند از نظر کیفیت زندگی و سطح سلامت عمومی در چین نشانه خوبی باشد.

خودروهای هیبریدی از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف شدند

نمایندگان مجلس شورای اسلامی خودروهای هیبریدی (برقی – بنزینی)، موتورسیکلت و خودروهای الکتریکی تولید داخل کشور را از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف کردند.
نمایندگان در ادامه بررسی لایحه هوای پاک ماده ۹ را تصویب کردند.
براساس ماده ۹ وزارت کشور با همکاری وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت و امور اقتصادی و دارایی (گمرک جمهوری اسلامی ایران) موظف شد زمینه نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی شهری با اولویت شهرهای بالای دویست هزار نفر جمعیت را ظرف مدت ۵ سال از طریق منابع درآمدی ماده ۶ همین قانون از طریق کمک بلاعوض، یارانه، تسهیلات یا صفر نمودن سود بازرگانی واردات خودروهای هیبریدی (برقی – بنزینی) و خودروهای الکتریکی، موتورسیکلت برقی، به انجام برساند.
در تبصره این ماده خودروهای برقی – بنزینی، موتورسیکلت و خودروهای الکتریکی تولید داخل از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف شدند.
نمایندگان همچنین در ماده ۱۰ وزارت کشور را موظف کردند از محل درآمدهای عمومی شهرداری‌ها و بودجه عمومی خود در قانون بودجه (هریک به میزان ۵۰ درصد)، ناوگان حمل و نقل عمومی درون شهری را به میزان سالانه پنج درصد(۵%) با اولویت کلان‌شهرها و شهرهای بزرگ افزایش دهد.

آلودگی هوای تهران سالی ۵۸۰۰ نفر تلفات دارد

رئیس کمیته محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران از جایگاه ناچیز مصوبات زیست محیطی در شورای شهر تهران انتقاد کرد و گفت: مدیریت تهران سلیقه‌ای و غیر متخصصانه است.
محمد حقانی در نشست بررسی نقش راهکارهای دستگاه‌های دولتی و نهادهای عمومی در کاهش آلودگی هوا که به مناسبت روز ملی هوای پاک در دانشگاه تهران برگزار شد، اظهار کرد: آلودگی هوای تهران در سال ۵۸۰۰ نفر تلفات دارد.
وی با بیان اینکه باید این سؤال مطرح شود که چقدر از مسائل هوا به شهرداری مرتبط است، گفت: باید تأکید کنم که ۱۰۰ درصد مسائل هوا به شهرداری مرتبط است اما به خاطر نبود مدیریت یکپارچه شهری در شرایط فعلی این امر محقق نشده است.

تهران در کمای زیست محیطی به سر می‌برد

رئیس کمیته محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران اظهار کرد: نمی‌خواهم بگویم شهر تهران از دست رفته است اما تهران در حالت کمای زیست محیطی به سر می‌برد و نیاز به احیا دارد. مدیران باید در مسئولیت‌هایی قرار بگیرند که بتوانند این جسم رو به موت تهران را احیا کنند. تهران قابل احیاست و ظرفیت‌های حیاتی بالایی دارد.
حقانی با بین اینکه آلودگی هوای تهران در وضعیتی حاد قرار دارد ولی راهکار دارد، اظهار کرد: شهری که نه آب، نه هوا و نه زمین پاک دارد و فضاهای سبز را برای ساختمان خراب می‌کنند نمی‌تواند شعار «آسمان آبی زمین پاک» را سر دهد.
این عضو شورای شهر تهران با تأکید بر اینکه موضوعاتی از جمله ساخت مترو، تفکیک زباله و هوای آلوده که باعث سرطان مردم می‌شود سیاسی نیستند گفت: شورای شهر و شهرداری سیاسی نیستند بلکه دستگاه‌های خدماتی و اجتماعی هستند ولی متأسفانه ما همه چیز را سیاسی می‌کنیم.
حقانی با بین اینکه آلودگی هوای تهران در وضعیتی حاد قرار دارد ولی راهکار دارد، اظهار کرد: شهری که نه آب، نه هوا و نه زمین پاک دارد و فضاهای سبز را برای ساختمان خراب می‌کنند نمی‌تواند شعار «آسمان آبی زمین پاک» را سر دهد. باید قانون را محور قرار دهیم. در سال ۷۹ قانون کاهش آلودگی هوا در دوره ریاست خانم ابتکار در سازمان حفاظت محیط زیست تصویب شد اما تنها سه سال اجرایی شد. در نتیجه این قانون جایگزینی ۴۰۰ هزار خودرو و حذف سرب از بنزین صورت گرفت ولی بعد به بوته فراموشی سپرده شد.

نگاه به تهران نگاه زیست محیطی نیست

وی با اشاره به لایحه هوای پاک که در حال حاضر در دستور کار مجلس قرار دارد گفت: این قانون هم برگرفته از قانون قبلی است اما اگر قرار است اجرا نشود، به درد نمی‌خورد. شهر تهران از لحاظ زیست محیطی توانمندی‌های بسیاری دارد و هنوز جمعیت ۱۰ میلیون نفری را تحمل می‌کند. بهره‌برداری بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی از تهران و جمع کردن همه صنایع در این شهر از اقدامات غلطی بود که باعث وضعیت کنونی هوا شده است. احداث مترو بدون توجه به مسائل و پیوست‌ها صورت گرفته است برای همین است که قنات فرمانیه به شکلی شده که آب از آنجا سرازیر می‌شود
این عضو شورای شهر تهران با بیان اینکه تعداد زیادی از پروژه‌هایی که در تهران اجرا می‌شود هیچ اثرگذاری ندارد گفت: پروژه‌های مالی و ساختمانی به خاطر درآمدزایی که دارند انتخاب می‌شوند و پروژه‌های زیست محیطی در این میان جایی ندارند بنابراین نگاه به تهران نگاه زیست محیطی نیست.
حقانی با اشاره به اینکه ۲۰ درصد آلودگی هوای تهران ناشی از منابع ساکن و ۸۰ درصد آن ناشی از منابع متحرک است، اظهار کرد: همه این آلودگی‌ها ناشی از سوخت‌های فسیلی هستند. در طرح جامع ترافیک پیش بینی شده بود که در ۱۴۰۴ جمعیت تهران به ۱۰ میلیون نفر می‌رسد که در این شرایط باید ۷۵ درصد مسائل مربوط به اتوبان‌ها، حمل و نقل عمومی و … انجام می‌شد. این در حالی است که در سال ۱۳۹۵ جمعیت تهران بالای ۱۰ میلیون است و ساخت مترو و توسعه حمل و نقل عمومی توسعه چندانی نداشته است.

تردد ۱۸۰ هزار ماشین سنگین بدون معاینه فنی در تهران

به گفته حقانی باید به جای ساخت تونل و بزرگراه در شهر کرج هزینه‌ها را صرف ساخت مترو می‌کردیم. باید انسان محوری را در مدیریت شهری لحاظ کنیم. به طور کلی طرح‌هایی که تصویب می‌شوند غیر کارآمد هستند یا اگر کارآمد هستند اجرایی نمی‌شوند. در حال حاضر طرح‌های جامع و تفصیلی را به عنوان اسناد بالادستی در اختیار داریم ولی چند درصد آن اجرا می‌شود.
حقانی با اشاره به اینکه تنها راهکار حل آلودگی تهران توقف ساخت و سازهای بی‌رویه و عدم تغییر کاربری اراضی است، گفت: در شرایط حاضر فضاهای سبز تهران نابود و به جای آن ساخت و ساز و درآمد ناپایدار ایجاد می‌شود. همچنین ۷۰۰۰ اتوبوس که ۳۰۰۰ دستگاه از آن‌ها کربن سیاه و دوده تولید می‌کنند بدون هیچ مقاومتی در تهران تردد می‌کنند و ۱۸۰ هزار ماشین سنگین که ۴۰۰۰ دستگاه از آن‌ها برای شهرداری است، بدون معاینه فنی اجازه تردد در تهران دارند.
وی با اشاره به اینکه دو میلیون موتورسیکلت در تهران تردد می‌کنند، گفت: در بنزین این موتورسیکلت‌ها روغن مخلوط می‌شود که آلودگی آن‌ها پنج برابر خودروی یورو۲ است؛ بنابراین تنها راه حل رفع آلودگی هوا و ترافیک تهران توسعه مترو است.
رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره تعطیلی دو هفته‌ای در ایامی که با افزایش آلودگی هوا در تهران مواجه هستیم گفت: اگر چنین طرح‌هایی مطالعه نشده باشد و بدون توجه به حواشی آن مطرح شود نه تنها تأثیری ندارد بلکه باعث ایجاد یک به هم ریختگی نیز می‌شود. در صورت تعطیلی مدارس در بهترین حالت بچه‌ها در خانه می‌مانند و مدیریت آن‌ها برای والدین سخت‌تر می‌شود. این اقدام تأثیر چندانی در کاهش آلودگی هوا نخواهد داشت و تنها قرص مسکنی است.
حقانی همچنین درباره واکنش شورای شهر تهران در برابر مدیریت سلیقه‌ای و غیر متخصصانه در تهران گفت: هوای شورای شهر آلوده‌تر از هوای تهران است. من در مورد باغات تهران بسیار بارها فریاد کرده‌ام. چند روز پیش در شهرک غرب پارکی را دیدم که بسته شد و تابلویی در آنجا نصب شده که این مکان فروخته شده است. در شرایط حاضر تنها ۵ درصد از مصوبات شورای شهر زیست محیطی است که تنها ۲۰ درصد از آن برنامه‌ها محقق شده است.
این عضو شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به جلسه روز گذشته شورا اظهار کرد: دیروز ۲۰۰۰ میلیارد تومان برای دوربین‌ها اختصاص یافت در حالی که شهر تهران از آلودگی هوا رنج می‌برد. آیا مترو واجب‌تر است یا دوربین، ‌در شرایط حاضر اولویت‌ها و ضرورت‌ها در نظر گرفته نمی‌شود. وقتی ما در شورای شهر رای نداریم چه کار می‌توانیم بکنیم؟ آیا شهر آفتاب واجب‌تر بود یا مترو؟ ساختن بزرگراه فرش قرمزی برای خودروهاست.

رایگان شدن حمل و نقل عمومی در تهران در شرایط آلودگی هوا موثر است؟

تبعات آلودگی هوا بر سلامتی افراد، مقابله با آن را به یک اولویت و در عین حال به کلافی سردرگم بدل کرده است؛ رایگان کردن حمل و نقل عمومی در زمان افزایش آلاینده‌ها از راهکارهایی است که در خارج از ایران به مرحله عمل درآمده است.

آلودگی هوا موضوعی آشنا برای تمام ساکنان پایتخت و سایر کلان‌شهرهای کشور است که همواره با آن دست به گریبان هستند، به ویژه در فصول سرد سال که به علت بروز پدیده وارونگی دما، این شرایط حادتر می‌شود.

عوامل مختلفی برای آلودگی هوا ذکر شده که بنا به اعلام کارشناسان، سهم منابع متحرک مانند خودروها در این زمینه حدود ۸۰ درصد است و بر این اساس، استفاده از حمل و نقل عمومی برای کاهش آلاینده‌ها یک توصیه مؤکد است.

آلودگی هوا به ایران محدود نیست و چندی پیش پایتخت فرانسه نیز گرفتار موج تازه آلودگی هوا بود که برای مقابله با آن، راهکارهایی مانند رایگان شدن حمل و نقل عمومی را اجرا کرد، راهکاری که کارشناسان درباره تأثیر اجرای آن در تهران تردید دارند.

رایگان شدن حمل و نقل عمومی

مسعود زندی معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست شرایط تهران را متفاوت از سایر پایتخت‌ها دانست و اظهار کرد: واقعیت این است که اساساً بهای استفاده از حمل و نقل عمومی در کشور ما چندان بالا نیست که رایگان شدن آن، تأثیر قابل توجهی را در پی داشته باشد.

وی افزود: همچنین ظرفیت ناوگان حمل و نقل عمومی ما بسیار محدود است، همین حالا هم سیستم حمل و نقل داخل شهر تهران اعم از اتوبوس‌ها و مترو به علت بار جمعیتی زیاد از حداکثر ظرفیت استفاده می‌کنند.

زندی با بیان اینکه مشکل اساسی به کمبود سیستم حمل و نقل عمومی در تهران برمی‌گردد، گفت: در وضعیت کنونی هم شهروندان از تمام ظرفیت ناوگان استفاده می‌کنند، بنابراین به نظر می‌رسد رایگان شدن یا نشدن تأثیری نمی‌تواند داشته باشد و اصولاً دیگر ظرفیتی برای افزایش جمعیت مسافر وجود ندارد.

معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: در شهرهای اروپایی در این زمینه مشکل خاصی ندارند و سیستم حمل و نقل عمومی در آن شهرها منظم و ایمن است اما در تهران، رفت و آمد اتوبوس‌ها نظم خاصی ندارد، هر چند این موضوع در مورد بی‌آر‌تی‌ها کمرنگ‌تر است.

وی با این که به هر حال رایگان شدن حمل و نقل عمومی هنگام آلودگی هوا را می‌توان به عنوان یک راهکار به کمیته اضطرار آلودگی هوا پیشنهاد داد تا مورد بررسی قرار گیرد، افزود: دستورالعمل شرایط اضطرار توسط شورای عالی حمل و نقل و ترافیک مصوب شده است و هنگام حاکم شدن شرایط آلودگی بر شهر تهران، جلسه کمیته اضطرار با حضور اعضا اعم از شهرداری، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نیروی انتظامی، سازمان هواشناسی و نمایندگان دیگر سازمان‌های مرتبط تشکیل می‌شود.

وی ادامه داد: موضوع رایگان کردن حمل و نقل عمومی تاکنون در این دستورالعمل نبوده و تاکنون در جلسات به این موضوع اشاره نشده است، در واقع تاکنون به عنوان یک راه حل مطرح نشده و تحت کارشناسی هم قرار نگرفته است.

معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: اما می‌توان آن را به عنوان یک پیشنهاد جدید در جلسات بعدی کمیته مطرح کرد تا نظر شهرداری و اعضا نیز گرفته شود.

کارشناسان کم رغبتی برخی افراد به استفاده از ناوگان حمل و نقل عمومی را ناشی از نامنظم بودن ساعت ورود آن‌ها به هر ایستگاه و پر بودن ظرفیت ناوگان می‌دانند.

از سوی دیگر، فرسوده بودن ناوگان حمل و نقل عمومی نیز از منابع آلودگی هوا تلقی می‌شود.

به گفته پیمان سنندجی مدیرعامل شرکت اتوبوس‌رانی تهران، حدود ۹ هزار دستگاه اتوبوس اعم از خطوط بی‌آر‌تی و خصوصی در تهران تردد می‌کند که برای خدمات رسانی بهتر و آسان‌تر به سه هزار دستگاه اتوبوس دیگر نیاز است.

عمر متوسط استاندارد هر اتوبوس هشت سال است در حالی که اتوبوس‌های تهران به علت کمبود منابع مالی به طور متوسط ۱۲ سال عمر می‌کنند.

بیش از ۵۰ درصد اتوبوس‌های تهران بالای ۸ سال عمر دارند و به ۶ هزار اتوبوس جدید نیاز است تا به عمر کمتر از ۸ سال برسد، همچنین ۳ هزار و ۵۰۰ اتوبوس فرسوده است.

بر اساس اعلام مدیران شهری، ۸۰ هزار تاکسی در سطح شهر تهران تردد می‌کند که روزانه ۴.۵ میلیون سفر نفر دارد، ۳۵ درصد این تاکسی‌ها فرسوده یا بسیار فرسوده است؛ قرار است امسال ۱۰ هزار و ۵۰۰ تاکسی نوسازی شود و تا پایان سال جاری نیز تمام تاکسی‌های پیکان از سطح شهر جمع‌آوری شوند.

با توجه به این که تاکسی‌های فرسوده و بسیار فرسوده تهران روزانه ۲۴۰ تن آلاینده را وارد هوای پایتخت می‌کنند و هر تاکسی ۱۰ برابر بیشتر از یک دستگاه خودروی شخصی در سطح شهر تردد دارد، بنابراین نوسازی آن حائز اهمیت است.

راهکارهای لندن و نیویورک برای مهار آلودگی هوای تهران

چندی است سلسله نشست های «بررسی راهکارهای جهانی مدیریت آلودگی هوا» با حضور جمعی از کارشناسان، اساتید دانشگاهی و اصحاب رسانه در دبیرخانه انجمن علمی اقتصاد شهری ایران برای معضل آلودگی هوای تهران برگزار می‌شود.

به نقل از پایگاه اطلاع رسانی انجمن علمی اقتصاد شهری ایران؛ در نشست قبلی برنامه‌های شهر مکزیکوسیتی برای مهار آلودگی هوا مورد بررسی قرار گرفت که اهم آنها عبارت بود از: توسعه حمل و نقل عمومی با تاکید بر مترو، ایجاد سامانه گسترده BRT، ترویج دوچرخه سواری، کاهش زمان تست آلایندگی خودروها، نوسازی تاکسی‌ها و خروج کارخانه‌های آلاینده از شهر. در نشست امروز نیز وضعیت لندن و نیویورک به عنوان دو کلانشهر جهانی در زمینه آلودگی هوا مورد بررسی و پایش قرار گرفت.

دکتر سید محسن طباطبایی مزدآبادی دبیر انجمن علمی اقتصاد شهری ایران در این نشست با اشاره به عملکرد شهر لندن در حوزه مهار آلودگی هوا گفت: این شهر با جمعیت ۸ میلیون و ۶۷۴ هزار نفری یکی از نقاط پرجمعیت اروپایی به حساب می‌آید و با توجه به صنعتی بودن این شهر، از نیمه‌های قرن بیستم مهار آلودگی‌های زیست محیطی در این شهر در اولویت قرار گرفت به نحوی که در سال ۱۹۵۶ لایحه هوای پاک در پارلمان این کشور تصویب شد، به طوری که بر اساس این قانون سوزاندن زغال سنگ در منازل محدود شد و کارخانه‌ها نیز از درون شهر به بیرون منتقل شدند.

این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه در قوانین جدید افرادی که قصد دارند با خودروی شخصی به مناطق مرکزی لندن وارد شوند باید عوارض پرداخت کنند، گفت: این عوارض به حدی سنگین است که اغلب شهروندان لندن را مایل به استفاده از حمل و نقل عمومی کرده است؛ ضمن آنکه این شهر تحت نظارت برنامه‌های اتحادیه اروپایی مقررات بسیار سختی در زمینه تولید خودرو با سوخت پاک اعمال می‌کند و تعویض وسائل نقلیه با آلایندگی بالا را در دستور کار خود قرار داده است.

مدیر مسئول فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری در ادامه این نشست به وضعیت نیویورک اشاره کرد و گفت: داستان مرگ چند ده نفر در مه دود سال ۱۹۶۳ در این شهر که بر اثر وارونگی هوا پدید آمده بود منجر شد تا کنگره آمریکا لایحه هوای پارک را به تصویب برساند که در نهایت این قانون به تاسیس سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA) منتج شد.

دکتر طباطبایی گفت: بر اساس قوانین آمریکا هیچ راننده‌ای حق ندارد در نزدیکی مدارس خودروی خود را بیش از یک دقیقه بدون حرکت روشن نگاه دارد و در صورت نقض این قانون مجبور به پرداخت ۳۵۰ دلار جریمه خواهد شد.

نائب رئیس هیئت مدیره انجمن علمی اقتصاد شهری ایران با تاکید بر اینکه از سال ۲۰۰۵ خودروهای دیزلی مجبور شدند از سوخت جدید با گوگرد اندک استفاده کنند که اغلب خودروهای مدارس را نیز شامل می شد، گفت: با تسهیل حمل‌ونقل عمومی در سال‌های گذشته میل به خرید اتومبیل شخصی در میان ساکنان نیویورک نسبت به سال ۲۰۰۷ نزدیک به ۲۳‌درصد کاهش نشان می دهد و دی‌اکسیدگوگرد تولیدی خودروها نیز نسبت به سال ۲۰۰۸ بیش از ۶۹‌ درصد کاهش پیدا کرده است.

این متخصص مباحث شهری با تاکید بر اینکه امروز نیویورک بزرگترین ناوگان اتوبوسرانی هیبریدی آمریکا را به خود اختصاص داده ، گفت: تاکسی‌های هیبریدی نیز به بخشی از بدنه حمل و نقل عمومی این شهر تبدیل شده به طوری که بیش از ۲ هزار تاکسی هیبریدی امروز در این شهر مشغول به فعالیت هستند.

طباطبایی با بیان اینکه تاریخ نشان داده است آلودگی هوا می‌تواند تبدیل به یک بحران جدی برای سلامت بشر شود، گفت: حادثه دره میوز در بلژیک، دونورا پنسیلوانیا و از همه مهمتر فاجعه دسامبر سال ۱۹۵۲ در لندن که در عرض یک هفته چند صد نفر کشته شدن نشان می‌دهد اگر امروز به دنبال رفع آلودگی هوا نباشیم نهایتا در اشتباهات خودمان غرق خواهیم شد.

وی با تاکید بر اینکه قانون گذاری‌های زیست محیطی در ایران نوپا و اغلب ناکارآمد است، گفت: این امیدواری وجود دارد که در لایحه هوای پاک این نقایص برطرف و به طور جامع و مانعی مساله آلودگی هوا با تمامی عللش مورد بررسی قرار گیرد.