نوشته‌ها

سد، راه حلی که خود مشکل ساز شده است: عامل شوری آب خوزستان سد گتوند است!

سد گتوند

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی محیط زیست در پی دعوت دانشجویان انجمن اسلامی دانشگاه امیرکبیر برای حضور در خوزستان و پیگیری معضلات زیست محیطی، نشستی با حضور این دانشجویان و عیسی کلانتری رییس سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد.
کلانتری در این نشست با اشاره به مشکلات زیست محیطی استان خوزستان گفت: با روال طبیعی هر جای ایران ممکن بود خشک شود ولی خوزستان آخرین نقطه بود حتی ممکن است گیلان و مازندران خشک شود ولی برای خوزستان این اتفاق نمی‌افتاد اما مشکلی که در خوزستان داریم مدیریت آب و فقدان تشخیص اولویت‌هاست. منابع آب را در آن منطقه از دست دادیم یا از نظر کیفی آلوده کردیم.
معاون رییس جمهور افزود: توزیع آب در خوزستان با مشکل روبه‌رو است. در شمال این استان مردم راحت می‌توانند آب مصرف کنند ولی در جنوب، زهاب نصیب مردم می‌شود. اتفاق بدی که افتاد، آب‌گیری سد گتوند بود. این پروژه در زمان مرحوم آقای هاشمی کلنگ زده شد. در آن زمان هیچ اشکالی در اجرای آن نبود اما در زمان دولت نهم محل سد تغییر کرد. این کار باعث شد که گنبدهای نمکی به درون آب راه پیدا کنند. گفتند پوشش رُسی می‌دهیم و نمک را از بستر جدا می‌کنیم ولی با اولین آب‌گیری، پوشش از بین رفت و آب شیرین کارون، شور شد. ما بخش اعظم آب خوزستان را با یک اشتباه مهندسی محرز شور کردیم.
رییس سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه گفت: مشکلات آب خوزستان به دو بخش تقسیم می‌شود: مسایل مهندسی و توزیع آب. حتی وجود بخشی از گرد وغبار نیز به دلیل مدیریت اشتباه در موضوع آب است. سیلاب در خوزستان، سالی دو الی سه بار، منطقه‌ جنوب اهواز را زیر آب می‌برد و باعث می‌شد که خاک لم‌یزرع خوزستان سبز شود و جلوی انتشار گرد وغبار گرفته شود.
کلانتری درباره‌ موضوع گرد و غبار اظهارکرد: پیش از انقلاب در مناطقی که گرد و غبار از آن بلند می‌شد، مالچ نفتی می‌ریختند و تا حدی خاک را تثبیت کرده بود اما در زمان جنگ تحمیلی از بین رفت. بعد هم سازمان محیط زیست وقت گفت که این کار از نظر زیست محیطی اشکال دارد. بدین ترتیب راهی که بین بد و بدتر بود، متوقف شد. گرد وغبار داخلی در زمستان و ریزگردهای خارجی در فصول بهار و تابستان برمی‌خیزند.
وی ادامه داد: یکی دیگر از مشکلات خوزستان آلودگی‌های نفتی است. ما پس از گذشت ۱۱۰ سال، هنوز فلرهای گازی را در خوزستان می‌سوزانیم در حالی که خارجی‌ها آماده‌اند تا نصف پول گاز را بگیرند و این‌ها را تبدیل به میعانات گازی کنند. پس از این سال‌های طولانی هنوز نتوانستند فلرها را مهار کنند.
رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: نمی‌توانیم بگوییم سدسازی، خوب یا بد است. در اطراف تهران، پنج سد داریم که آب شرب تهران را تامین می‌کنند. پس در این‌جا سدسازی برای ما خوب بوده است. البته باید گفت که بهترین جا برای ذخیره‌ آب، زیر زمین است نه روی آن. در مورد خوزستان بردن آب به زیر زمین سخت بود چون خاک این استان نفوذناپذیر است. بیشتر سدهایی که در خوزستان احداث شده به منظور تامین برق بوده است. یکی از مشکلات حال حاضر صنعت برق همین کم آبی سدهاست.
در پایان گفت: سدسازی بخشی از توسعه‌ی پایدار است. ما در توسعه‌ی پایدار باید چهار نکته را در نظر داشته باشیم. فعالیت ما توجیه اقتصادی داشته باشد، زمینه‌ساز بر هم خوردن نظم اجتماعی نباشد و مسائل اجتماعی ایجاد نکند، محیط زیست را تخریب نکند و حق و حقوق نسل‌های بعدی را از بین نبرد. متاسفانه در این سال‌ها اهداف کوتاه‌مدت ما بر اهداف بلندمدت غالب بوده است. تولید غذا خوب است ولی باید رعایت پایداری آب نیز شود. سدسازی بخش کمتری از مصیبت آب است ولی مصیبت اصلی ما، مصرف آن است. مشکلات سازه‌ای و کوتاه‌مدت ما را از اهداف بلندمدت جدا کرده است.

اثرات منفی آبگیری سد ایلیسو ترکیه بر منطقه

سد ایلیسو

سد ایلیسو یکی از بزرگ‌ترین سدهای طرح گاپ (GAP)، بر روی رود دجله در کشور ترکیه ساخته شده است جز ۱۵ سازه بزرگ دنیا و نمونه‌ای از ساخت مهندسی است. آبگیری سد ایلیسو در ترکیه و کاهش جریان آب ورودی به عراق دیدن نوک کوه یخ است. سدی که بر ورودی حوضه رودخانه دجله در ۴ کشور ترکیه، سوریه، عراق و ایران زده شده است و رگ‌های حیات تمدن بین‌النهرین را سد کرده است، سدی که پس از آبگیری، آورد ۲۱ میلیارد مترمکعب متوسط سالیانه رودخانه دجله برای عراق را محدود می‌کند و مستقیماً بر ۱۵ استان این کشور از جمله موصل و بغداد به‌صورت مستقیم تأثیر می‌گذارد. با وجود شرایط جغرافیایی حوضه دجله و دشواری اجرای پروژه‌های بزرگ نسبت به حوضه رودخانه فرات، ترکیه در سال‌های اخیر به برنامه‌ریزی برای بهره‌برداری از این رودخانه پرداخته و آبگیری سد ایلیسو تازه‌ترین اقدام ترکیه در این حوضه آبریز است.

بر اساس گزارش سینا پرس به گفته مجید دکامین، دانشجوی دکتری اکولوژی گیاهان زراعی سازمان حفاظت محیط زیست محتمل‌ترین اثر کاهش آب ورودی به عراق، از دست رفتن کشاورزی آسیب‌پذیر در عراق و افزایش بیابان‌زایی در این کشور است که اثرهای جانبی آن به مانند گذشته ایران را تحت تاثیر قرار خواهد داد. علاوه بر کشاورزی، عدم بازسازی خاک در بین‌النهرین و خشک شدن تالاب‌ها پیامد سد ایلیسو و سدهای دیگر در ترکیه است اما نگران‌کننده‌تر آن است که خشک شدن تالاب‌ها نه‌تنها ریزگردها را در ایران تشدید می‌کند، بلکه باید در آینده انتظار نمک‌گیر شدن مردم ایران از طریق ریزگردهای نمکی عراق باشیم. نمک‌هایی که ممکن است تعداد استان‌های تحت تاثیر را در ایران و عراق جمعا به ۳۰ استان برساند.
وی بیان کرده است: بر اساس نتایج مطالعه مشترک دانشگاه بصره و واترلو کانادا، نزدیک‌ترین پیامدهای مورد انتظار بعد از آبگیری سد ایلیسو افزایش شوری آب، پیشروی خلیج فارس در محل اروندرود (شط العرب) و کاهش آب ورودی به هور الحمار و هور مرکزی (به عنوان منشاهای خارجی ریزگردهایی که ایران را تحت تاثیر قرار می‌دهند) و انباشت حجم بسیار زیاد نمک و خشک شدن آن است.
وی عنوان کرده است: بر اساس نظر سازمان جهانی بهداشت زمانی که شوری از ۱۰۰۰ قسمت در میلیون (پی پی ام) بیشتر شود برای انسان غیرقابل‌مصرف می‌شود (شرایطی که در حال حاضر در بغداد برقرار است) و اگر این مقدار دو برابر شود، آب قابلیت استفاده در بخش کشاورزی را نخواهد داشت. قبلا آبی که وارد عراق می‌شد، دارای شوری ۲۷۵ پی پی ام بود و انتظار می‌رود در آینده این مقدار به ۵۵۰ پی پی ام برسد. این در حالی است که گزارش‌ها حکایت از شوری ۲۲۵۰ در برخی نقاط تالاب‌های عراق دارند. این شرایط نوید روزهای خوبی برای اکوسیستم‌ها، زمین‌های کشاورزی و همچنین سلامت مردم در غرب و جنوب کشور را نمی‌دهد. آبگیری این سد زنگ خطر را برای امنیت محیط ‌زیستی ایران به صدا درآورده است.
آب پدیده‌‏ای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، زیست‌محیطی و نظامی است که ثبات، امنیت و پایداری جامعه، نظام سیاسی، همبستگی ملی و پیوستگی سرزمینی کشورهای خاورمیانه را به مخاطره انداخته است، به‌گونه‌ای که نمی‌توان در قالب قوانین و قواعد موجود آن را مهار و هدایت کرد، باید گفت پدیده یادشده وارد حوزه امنیتی شده است. بدین معنا که این پدیده در افکار عمومی به عنوان تهدیدی نمود یافته است که رفع آن استفاده از هر‌گونه ابزار زور را برای کشورهای خاورمیانه توجیه و مشروع می‏نماید.
عدم وجود ساختارهای مناسب مدیریتی در بهره‌برداری مشترک و حکمرانی آب‌های فراسرزمینی، انفعال در برابر تحرکات منطقه‌ای کشورهای همسایه در زمینهی برداشت آب‌های سطحی و زیرزمینی، نبود موافقت‌نامه‌ها و معاهدات بین‌المللی فعال در زمینه آب‌های سطحی و زیرزمینی مرزی بین ایران و کشورهای همسایه، نشانگر عدم توجه ایران به این منبع حیاتی و اتخاذ رویکردهایی در جهت امنیت و منافع ملی بوده است. نبود یک نگاه جامع به اندرکنش‌های آب‌های سطحی و زیرزمینی در این مناطق سبب شده است تا اندک توافق‌های صورت گرفته نیز لازمه اجرایی نداشته باشند. در حال حاضر ایران با رویدادهای آب-سیاستی روبرو است که در چند سال گذشته مشارکت فعالی در رقم زدن آنها نداشته است و دیپلماسی فعالی در این زمینه از جانب ایران شکل نگرفته است (و اگر اقدام موقتی صورت گرفته است نتایج ملموسی در پی نداشته است).
در این رابطه عبدالله حاتمیان، عضضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس در گفت و گو با خبرگزاری خانه ملت، با اشاره به سد سازی های کشور ترکیه بر روی رودهای دجله و فرات و تاثیرت این پروژه بر محیط زیست ایران گفت: ما متاسفانه در جغرافیا و اقلیم بد و در کنار همسایگان بدی قرار گرفته ایم. امروز علاوه بر مشکلات سیاسی و نظامی مانند داعش که در دو کشور عراق و سوریه برای ما به وجود آمد، مشکلات زیست محیطی نیز از کشورهای همسایه گریبان گیر ما شده است. اما برعکس ما که هزینه متحمل شده، کشور ترکیه از وضعیت بحرانی عراق و سوریه با سوء استفاده بهره برداری می کند.
وی گفت: یکی از سوء استفاده های این کشور از اوضاع منطقه، ساخت سد آتاترک بر روی رود فرات و سد ایلیسو بر روی رود دجله است، سدی که بیش از ۴۰ میلیارد متر مکعب ظرفیت آبگیری و یا سد آتاترک که بیش از۶۰۰ سد ایران ظرفیت آبگیری دارد. ترکیه با این پروژه عظیم به دنبال سیاست آب در مقابل نفت، آب در مقابل امنیت و در نهایت آب در مقابل همه چیز است.
وی تاکید کرد: با آب گیری سد آتاترک در سال ۱۹۹۲ مساحت زیادی از زمین های کشاورزی و دشت های کشور عراق خشک و تبدیل به کانون و منبع ریزگردهای ایران شد. امسال نیز با اتمام سد ایلسو بر روی دجله ۶۵۰ تا ۱ میلیون هکتار دیگر از اراضی کشور عراق خشک خواهد شد و با ازبین رفتن امکان زندگی در این مناطق، مردم عراق به سوی ایران هجوم خواهد آورد، از طرف دیگر، ورودی آب به تالاب هورالعظیم در قسمت عراق و ایران تقریباً به صفر خواهد رسید. هر چه قدر میزان رطوبت هورالعظیم کم تر شود میزان ریزگردها بیشتر می شود و این ریزگردها به گونه های گیاهی منطقه و محصولات کشاورزی آسیب خواهد زد و از این جنبه باعث خسارت خواهد شد.
حاتمیان افزود: نزدیک پانصد هزار هکتار، اراضی هورالعظیم است که قسمت ایران در حال حاضر خشک شده است و با آبگیری ایلسو قسمت عراق نیز به صورت کامل خشک خواهد شد و زندگی در ۲۳ استان ما غیر ممکن می شود و مردم این مناطق مجبور به مهاجرت به مناطق مرکزی و شمالی کشور می شوند. به همین دلیل با اب گیری این سد در ترکیه وضعیت بسیار بسیار نگران کننده تر خواهد شد.
لازم است در زمینه آب دیپلماسی مختص به آن بین کشورهای منطقه شکل گیرد و موضوع آب باید در یک نگاه کلان‌تر و نگرش جامع‌تر و فراتر از مرزهای سرزمینی، مورد توجه سیاستمداران کشور و نیز دیگر کشورهای منطقه قرار گرفته و به‌صورت جدی به عنوان بهانه‌ای برای افزایش همکاری‌ها مد نظر قرار گیرد. از این رو، لازم است که به منظور تأمین امنیت و رفاه مردم ایران، استراتژی‌های روابط بین‌الملل همه کشورهای منطقه نیز در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در جهت افزایش همکاری‌های اقتصادی و بر مبنای قابلیت‌ها، ارزش‌ها و ویژگی‌های هیدروپلیتیکی و شاخص‌های تأمین انرژی و غذا و با محوریت توسعه اقتصادی پایدار و حفاظت از محیط ‌زیست در منطقه و کشور بازطراحی و به جدیت پی ‌ریزی و اقدام شود.

خوزستان، ریزگردها، بی آبی

خوزستان

به گزارش خبرگزاری مهر کرامت حافظی، فعال محیط زیست در تشریح وضعیت منابع آبی در خوزستان گفت: کارون زمانی سالانه بیش از ۳۰ میلیارد متر مکعب آورد آب به خوزستان داشت که این آب برای کارون و تمدن انسانی کارون و محیط طبیعی خوزستان و کارون شریان واقعی حیات بود و سبب شد در خوزستان بشر برای اولین بار کشاورزی کند و اکوسیستم‌های متنوعی از علفزار تا آبگیر سالانه و هور و تالاب ایجاد شود. در مورد اهمیت هورها و تالاب‌ها در سالهای اخیر صحبت شده و همگان به اهمیت آنها مخصوصا برای کنترل ریزگردها پی برده اند. هر چند در عمل، اقدامات صورت گرفته همچنان در جهت نابودی هورها و تالاب‌های خوزستان است اما اهمیت آنها در کنترل ریزگرد بر کسی پوشیده نیست.
وی تاکید کرد: این در حالی است که در مورد اکوسیستم علفزار و آبگیرهای فصلی و دشت‌های سیلابی خوزستان کمتر صحبت می‌شود؛ جلگه خوزستان که میزبان طبیعی و خدادادی کارون و مارون و کرخه و زهره بوده همواره وابسته به آبگیرهای فصلی و سیلاب‌ها و سیراب شدن علفزار ها بوده است و تا زمانی که آب بود و علف بود خبری از ریزگرد در دشت ها و آبگیرهای فصلی نبود. آب سالی یک یا چند بار در دشت های وسیع خوزستان حتی با عمق چند سانتیمتر گسترده بود. به طوری که وقتی از شهر اهواز به سمت جنوب خوزستان حرکت می‌کردیم، کل سرزمین را پوشیده از آب می دیدیم. این مناطق، نه تالاب و هور، بلکه آبگیر فصلی و علفزار بود که امروز دیگر وجود ندارند و این پاسخ معمای ریزگردهای داخلی خوزستان است. دردی که درمان آن آب است و بس.
حافظی تصریح کرد: امروز به علت تغییرات اقلیم شدید بارش‌ها در زاگرس مرکزی در استان چهارمحال بختیاری بسیار کم شده است و این استان حالا جزو ده استان خشک کشور به حساب می‌آید. کارونی که زمانی ۳۰ تا ۴۰ میلیارد متر مکعب آورد آب به خوزستان داشت حالا سالانه حدود ۵ تا ۱۰ میلیارد متر مکعب آورد دارد که این به خودی خود فاجعه‌ای است. حالا در چنین شرایطی به جای صورت دادن اقداماتی عقلانی و منطقی، با انتقال آب کمر به تشدید این بحران بسته‌ایم. آن هم انتقال آب برای مصرف غیرشرب. ده ها و صدها کارخانه و کارگاه آب‌بر در سال‌های اخیر در فلات مرکزی تاسیس شده‌اند و فهرست بلندبالایی در صف افتتاح هستند. اقداماتی که بر برنامه انتقال آب از سرشاخه های کارون آن هم در اوج بی‌آبی منطقه استوار است.
این فعال محیط زیست افزود: بزرگترین کارخانه‌های آب‌بر خاورمیانه از فولاد تا پتروشیمی در اصفهان و یزد و کرمان با تکیه بر آب سرشاخه‌های کارون شکل گرفته و در حال گسترش هستند، به طوری که هفتمین مورد انتقال آب سرشاخه‌های کارون یعنی اجرای طرح تونل سوم کوهرنگ با هزینه صنایع فولاد اصفهان هم‌اکنون در اوج بی‌آبی کارون در حال انجام است. آن هم در حالی که مسئولان فولاد اصفهان اعلام می‌کنند فولاد اصفهان تا کنون هرگز منفعت اقتصادی نداشته و قیمت فروش محصولات فولادی همواره کمتر از هزینه تولید بوده چرا که هزینه تولید با آب انتقالی بین حوضه‌ای بسیار بالاست.
وی تاکید کرد: افزایش هزینه تولید در نتیجه انتقال آب بین حوضه‌ای را هیچ عقل سلیمی نمی‌پذیرد. اما متاسفانه هم صنعت و هم کشاورزی با انتقال پرهزینه آب کارون به فلات مرکزی انجام می‌شود و این یک فاجعه اقتصادی است. اما موضوع دیگر این است که در سالهای اخیر زاگرس مرکزی کم‌آب‌تر از همیشه شده هر ساله تولید آب در آن کاهش می‌یابد. به طوری که نه سهم کارون را تامین می‌کند و نه از پروژه‌های انتقال آب دردی دوا می‌کند. همین سبب شده تونل‌های انتقال آب بسیار کمتر از ظرفیت شان تولید آب داشته باشند و تجربه‌ای شکست‌خورده به حساب بیایند. حالا سوال اینجاست که آیا در چنین شرایطی باید تونل‌های انتقال آب را افزایش داد و با اجرای طرح تونل سوم کوهرنگ آخرین جرعه‌ها را هم از لب خشکیده کارون برید؟
این فعال محیط زیست ادامه داد: کارون امروز با آوردی که به شدت کاهش یافته به جویی نحیف بدل شده که حتی توان راه یافتن به دریا را هم ندارد و حالا این آب دریا است که وارد مسیر کارون می‌شود. به طوری که مسیر کارون در خرمشهر و بهمنشیر که از انشعابات کارون است امروز از آب دریا پر است: آب شوری که نه قابل شرب است نه قابل استحمام و نه مناسب کشاورزی. متاسفانه امروز خیلی زودتر از آنچه پیش‌بینی شده بود شاهد مرگ کارون هستیم. حالا باید پرسید آیا هنوز هستند کسانی که به نظم طبیعت و آفرینش کارون بی‌اعتمادند و می‌گویند آب نباید به خلیج فارس برود؟ آیا اشخاصی مثل آقای عیسی کلانتری هنوز مدعی هستند کارون آب مازاد دارد؟
حافظی تاکید کرد: وضع کارون آنقدر بحرانی است که دولت دیگر آن را برای شرب مناسب نمی‌داند و برای اهواز و خرمشهر و آبادان به دنبال طرح انتقال آب نابودگر دیگری از دز و کرخه است که این معنایی به جز پذیرفتن مرگ کارون از سوی دولت ندارد. جالب آنکه با همه این مشکلات دولت هنوز در حال انتقال آب سرشاخه های کارون است. شش سرشاخه کارون هر ساله انتقال داده می شود. تونل اول کوهرنگ در سال ۳۲ و تونل دوم کوهرنگ در سال ۶۷ بخشی از آب ارتفاعات کوهرنگ و زردکوه را به اصفهان و یزد انتقال داده بودند، چشمه لنگان، خدنگستان، کمال‌صالح و کوچری به قمرود دیگر سرشاخه‌های کارون هستند که بطور کامل انتقال یافته‌اند و حالا با آبگیری سد تونل سوم که هفتمین انتقال ویرانگر آب سرشاخه‌های کارون است تمام آورد آب زردکوه و کوهرنگ در اوج بی‌آبی، تغییرات اقلیمی و گرمای روزافزون خوزستان و در نتیجه در اوج نیاز طبیعی مردم خوزستان به آب کارون از دست خواهد رفت.
وی اعلام کرد: دولت اجرای طرح تونل سوم کوهرنگ که هفتمین انتقال آب سرشاخه‌های کارون است را از نوروز امسال آغاز کرده است حتی پیش از آنکه سد آن ساخته شود. استاندار اصفهان هم اعلام کرده است با تمام تجهیزات و حدود ۵۰۰ نیرو برای آبگیری سد تونل سوم کوهرنگ تا ۱۸ ماه دیگر کارگاه سد کوهرنگ سوم را تجهیز کرده است و هزینه آن را صنایع فولاد اصفهان می‌پردازد.
حافظی هشدار داد: اگر سد کوهرنگ سوم آبگیری شود دیگر آب یخچال ها و برف چال‌ها و ارتفاعات کوهرنگ و زردکوه بطور کامل و همیشگی از کارون دریغ خواهد شد و این بزرگترین فاجعه برای خوزستان است که مرگ ابدی کارون را رقم خواهد زد. سد کوهرنگ، شاهرگ اصلی کارون را که هویت، حیات و آب را از کوهرنگ گرفته قطع خواهد کرد تا نسل‌های آینده ایران، کارون را به عنوان نمادی از کفران نعمت پیشینیانشان بدانند و ما امروز شاید آخرین نسلی باشیم که بتوانیم جلوی نابودی ابدی کارون را بگیریم که اگر نگیریم و در انتقال آب ها برای صنعت و کشاورزی تجدیدنظر نکنیم فاجعه آب شرب آبادان و خرمشهر روز به روز بزرگتر شده و بحران ریزگردهای داخلی خوزستان روز به روز بغرنج‌تر می‌شود چه آنکه هم اکنون خوزستان از نظر بیماری‌های مرتبط با آب و هوا یعنی بیماری های آمیبی و تنفسی در صدر استان‌های کشور است. از سوی دیگر، کاهش آورد آب کارون بحران شدید معیشتی برای کشاورزان خوزستان که زادگاه کشاورزی در دنیا است ایجاد کرده است. بحران‌هایی که حکایت از آن دارد که خوزستان در سایه سوء مدیریت‌ها و بی‌کفایتی‌ها علاوه بر نابودی محیط زیست طبیعی با نابودی جامعه انسانی روبه‌رو است.

تشکیل کمیته برای مقابله با مشکل ریزگردهای سیستان

ریزگردهای سیستان

به گزارش ایرنا علی محمد لطیفی رئیس کارگروه محیط زیست ستاد توسعه زیست فناوری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در نشست بررسی مشکلات زیست محیطی و کانون ریزگردهای شهرهای شمالی سیستان و بلوچستان در سرسرای فرمانداری زابل گفت: کمیته عملیاتی رفع مشکلات ریزگردهای سیستان در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تشکیل می شود و مسایل خاص استان سیستان وبلوچستان به راحتی با راهکار و نسخه های کارآمد حل می شود به طوری که دانشگاه ها باید ذهن خلاق نخبگان علمی، هیات علمی، دانشجویان و محققان این استان را درگیر این موضوع ها کنند.
وی اظهار داشت: معضل ریزگردها و گرد غبار در خوزستان به دلیل خاک شور، زه آب و دیگر موضوع ها دارای پیچیدگی خاص خود است در حالی که در منطقه سیستان این پیچیدگی وجود ندارد و خاک حاصل خیز و پوشش گیاهی آن می توان این تهدید را به فرصت تبدیل کند.
سیستان با پنج شهرستان زابل، هیرمند، زهک، نیمروز و هامون در شمال سیستان و بلوچستان واقع شده است.
هامون به عنوان هفتمین تالاب بین المللی از حدود ۲ دهه پیش تاکنون به علت بروز پدیده خشکسالی و قطع آب رودخانه هیرمند از افغانستان خشکیده و بستر آن به کانون ریزگردها تبدیل شده است. وزش بادهای موسمی ۱۲۰ روزه سیستان که در سال های اخیر به علت خشکسالی های مداوم به ۱۶۰ تا ۱۸۰ روز در سال افزایش یافته، مشکلات زیادی برای ساکنان شهرستان های پنجگانه سیستان ایجاد کرده به طوری که این منطقه را در بالای جدول مبتلایان به بیماری سل قرار داده است.
حبیب الله دهمرده انماینده مجلس که در این نشست حضور داشت گفت: اجرای طرح آب های ژرف تا عمق ۲ هزار متر، ایجاد پنل های خورشیدی در بستر چاه نیمه ها برای تولید انرژی و جلوگیری از تبخیر و اجرای وسیع کنترل ریزگردها در سیستان می تواند این منطقه را به الگویی در ایران و جهان معرفی کند. وی اظهار کرد: دانشگاه زابل، پژوهشکده تالاب بین المللی هامون و دانشگاه سیستان وبلوچستان باید نسخه پایانی تمام عیار برای تالاب بین المللی هامون تدوین کنند.
مدیرکل دفتر مدیریت بحران استانداری سیستان و بلوچستان نیز با بیان اینکه تاکنون دستور کار جامعی در خصوص تالاب بین الملل هامون تدوین نشده است گفت: تاکنون برای حل مشکلات تالاب بین المللی هامون به جمع بندی جامع دست پیدا نکرده ایم.

تالاب‌ها نقش تصفیه خانه‌های طبیعی آب و هوا را ایفا می‌کنند

مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب‌های ایران گفت: امروز مردم می‌دانند تالاب‌ها جایی نیست که در آن فقط چند قورباغه و ماهی وجود داشته باشد بلکه جلوی ریزگردها را می‌گیرد. در واقع می‌توانند نقش تصفیه‌خانه‌های طبیعی آب و هوا را ایفا کنند.

 

ابوالفضل آبشت در یک میزگرد رادیویی درباره وضعیت تالاب‌ها در سال ۹۶ گفت: وضعیت تالاب‌ها در سال جاری نسبت به سال‌های گذشته، وضعیت بهتری دارد زیرا تلاش‌های زیادی شده است که مطالبات عمومی ارتقاء پیدا کند. نسبت به سالیان گذشته مردم به شکل خیلی بهتری در مورد کارکرد تالاب‌ها و ارزش بسیار زیاد آن‌ها مطلع شده‌اند.

 

وی به توجه بیشتر مسئولان به تالاب‌ها نیز اشاره کرد و گفت: از نظر حقوقی و قانونی نیز مسئولان تلاش خیلی زیادی کرده‌اند تا موانع قانون حمایت از تالاب‌ها مرتفع شود. اخیراً در مجلس شورای اسلامی لایحه حفاظت از تالاب‌ها مصوب شد که از نظر قانونی و حقوقی قدم مثبت و بزرگی است.

 

مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب‌های ایران افزود: در سطوح مختلف مانند ریاست جمهوری نیز توجه خیلی زیادی به تالاب‌ها و حفظ آن‌ها می‌شود و تلاش‌های بسیار گسترده‌ای برای حفظ دریاچه‌ها و تالاب‌ها شده است. وضعیت فیزیکی و بیولوژیک تالاب‌ها نیز به همین دلیل که آگاهی عمومی افزایش پیدا کرده ، اوضاع و احوال بهتری دارد و در سال‌های آینده نیز وضعیت مناسب‌تر خواهد بود.

 

در ادامه دکتر عباسپور-رئیس انجمن متخصصین محیط زیست- با بیان اینکه عوامل مختلفی وجود دارد که باعث بحرانی‌تر شدن وضعیت تالاب‌ها شده است، گفت: در حالت کلی عواملی که باعث ایجاد بحران شده ، دو دسته هستند و شامل عوامل انسانی و مدیریتی و عوامل طبیعی می‌شود.

 

وی درباره عوامل انسانی اظهارکرد: در این بخش اقداماتی صورت گرفته که باعث ایجاد مشکل شده است. به عنوان مثال آب تالاب هامون به سمت چاه نیمه‌ها هدایت می‌شد. این کار در کنار احداث سد در افغانستان، مشکلاتی را برای تالاب هامون ایجاد کرده است.

 

رئیس انجمن متخصصین محیط زیست ادامه داد: مسئله دیگر استفاده بی‌رویه از منابع آب‌های زیرزمینی است که در رابطه با منطقه تالاب‌ها ایجاد شده بود و اساسا یکی از مشکلات دریاچه ارومیه نیز همین برداشت‌های بی‌رویه بود. قطع حق‌آبه تالاب‌ها نیز مشکل دیگری بود که توسط عوامل انسانی به وجود آمد.

 

به گزارش سایت رادیو گفت و گو عباسپور درباره عوامل طبیعی گفت: خوشبختانه با توجه به بارندگی‌های مناسبی که در انتهای سال ۹۵ صورت گرفت، مشکلات برخی از تالاب‌ها حل شد اما نباید این را به عنوان عاملی اصلی برای حل مشکل تالاب‌ها در نظر بگیریم. گرمایش زمین و تغییر اقلیم نیز عامل دیگری است که می‌توان از آن به عنوان عوامل طبیعی نام برد.

ریزگردها امان مردم کره‌ جنوبی را بریده است

توفان متوالی شن و پراکنده شدن ریزگردها در کره جنوبی طی یک هفته اخیر، بسیاری از مردم این کشور را خانه نشین و زندگی روزمره آنان را دچار اختلال شدید کرده است.

در چند روز گذشته این ریزگردها و پراکنده شدن گرد و غبار که در نوع خود در کره جنوبی کم سابقه عنوان شده، باعث بروز مشکل در بسیاری از کارهای روزمره مردم شده است.

به همین خاطر دولت کره جنوبی از مردم شهرهای مختلف از جمله سئول جپایتخت این کشور که در معرض حمله ریزگردها قرار گرفته اند خواسته است فعالیت های بیرون از مکانهای مختلف را تعطیل کنند.

گزارش روز رسانه های کره جنوبی از جمله یونهاپ و تلویزیون این کشور حاکی است که خاک روی خیابان های پایتخت را فرا گرفته و وزش باد توفان های شن و ریزگردها را از شرق چین وارد این کشور کرده است.

دولت بخصوص به زنان، کودکان و سالمندان هشدار داده حتی‌الامکان از خانه ها و فضاهای بسته خارج نشوند و با توجه به آسیب پذیر بودن این اقشار توصیه اکید شده است که مراقب باشند.

گزارش حاکی است که منشا این ریزگردها منطقه مغولستان داخلی و نواحی شمالی چین می باشد و این موضوع اکنون به یک نگرانی اجتماعی در کره جنوبی تبدیل شده است.

بر اساس گزارش تلویزیون کره جنوبی، میزان ریزگردها هم اکنون به ۱۵۰ تا ۳۰۰ میکروگرم در هر متر مکعب هوا رسیده و در برخی موارد میزان آلودگی هشت تا ۱۰ برابر بالاتر از حد مجاز گزارش شده است.

موسسه حراست از محیط زیست کره جنوبی نیز در بیانیه ای از مردم این کشور خواسته است هشدارها را جدی گرفته و از وسایل محافظتی چون ماسک استفاده کنند.
این موضوع حتی باعث شده تا فروش انواع ماسک در این کشور ۴۸ درصد افزایش داشته باشد.

خسارت ۳۰ میلیارد ریالی ریزگردها به ریگان

فرماندار ریگان با اشاره به بروز پدیده ریزگردها طی سه روز گذشته در این شهرستان گفت: این پدیده در این مدت بیش از ۳۰ میلیارد ریال به بخش‌های مختلف این شهرستان خسارت وارد کرده است.
امین باقری افزود: بیشتر خسارت ریزگرد ها در ریگان طی سه روز گذشته به بخش کشاورزی وارد شده است.
وی اظهار کرد: بروز ریزگردها، توفان شن و گردباد در ریگان طی سه روز گذشته موجب شن گرفتگی باغ‌ها، مزارع، نخیلات و کانال‌های آب‌رسانی در این شهرستان شده است.
وی ادامه داد: ریزگردها همچنین با تخریب مزارع گندم و جو شهرستان ریگان، خسارات زیادی را به کشاورزان وارد کرده است.
فرماندار ریگان عنوان کرد: پدیده ریزگردها و توفان شدید شن موجب تعطیلی یک روزه مدارس ریگان و بازماندن بیش از ۱۱ هزار دانش آموز این شهرستان در یک روز از تحصیل شد.
وی با بیان اینکه ریزگردها همچنین طی سه روز گذشته موجب مسدود شدن جاده ترانزیت ریگان – چابهار شد.
باقری تصریح کرد: خشک‌سالی‌های اخیر و از بین رفتن پوشش گیاهی موجب بروز پدیده ریز گردها در شهرستان ریگان شده است.
وی خواستار تخصیص اعتبارات ملی به منظور مهار ریزگردها در این شهرستان شد.
ریگان به عنوان یکی از شهرستان‌های شرقی استان کرمان سه روز متوالی گذشته با پدیده ریزگردها دست و پنجه نرم می‌کند.
ریگان با ۹۶ هزار پارچه آبادی یکی از کانون‌های بحران فرسایش بادی در شرق کشور است.
کندی عبور و مرور در جاده ترانزیت ریگان – چابهار و راه‌های روستایی از دیگر پدیده‌های بروز ریزگردها در شهرستان ریگان بوده است.
خشک‌سالی‌های چند سال اخیر در این شهرستان موجب از بین رفتن پوشش گیاهی و بروز پدیده ریز گردها در ریگان شده است.
ریگان تا مرکز استان کرمان ۲۸۵ کیلومتر فاصله دارد.

مزرعه‌های خورشیدی در کویر برای تامین انرژی‌ و کنترل ریزگردها

افزایش بی‌رویه مصرف انرژی در کشور ضرورت بهره‌مندی از انرژی‌های نو و تجدید پذیر را بیش از پیش آشکار می‌سازد و در این زمینه استفاده از انرژی خورشیدی می‌تواند سهم بسزایی داشته باشد.

استفاده از انرژی خورشیدی علاوه بر اینکه منبع پایدار برای تأمین انرژی محسوب می‌شود، تغییر سوخت صنایع و مصرف شخصی از سوخت فسیلی و در نتیجه کاهش آلودگی هوا از دیگر مزیت‌های استفاده از این انرژی محسوب می‌شود.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در بسیاری از کشورها، پیش‌بینی می‌شود که تولید ۲۰ درصد برق جهان تا سال ۲۰۲۷ از طریق انرژی خورشیدی باشد.

بر اساس برآوردهای صورت گرفته موجود که در بسیاری از مقالات در فضای مجازی منتشر شده است، انرژی خورشیدی یکی از منابع عمده انرژی است که بر اساس برخی برآوردها عمر این منبع انرژی بیش از ۱۴ میلیارد سال است. در هر ثانیه ۴.۲ میلیون تن از جرم خورشید به انرژی تبدیل می‌شود. با توجه به جرم خورشید که حدود ۳۳۳ هزار برابر جرم زمین است، این کره نورانی را می‌توان به‌عنوان منبع عظیم انرژی تا ۵ میلیارد سال آینده به حساب آورد.

میزان دما در مرکز خورشید حدود ۱۰ تا ۱۴ میلیون درجه سلسیوس است که از سطح آن با حرارتی نزدیک به ۵۶۰۰ درجه و به صورت امواج الکترومغناطیس در فضا منتشر می‌شود.

انرژی خورشیدی منحصر به ‌فردترین منبع انرژی تجدید پذیر در جهان و منبع اصلی انرژی‌های موجود در زمین است. انرژی خورشیدی به صورت مستقیم و غیرمستقیم می‌تواند به اشکال دیگر انرژی تبدیل شود و به ‌طور کلی انرژی متصاعد شده از خورشید در حدود ۳٫۸ در ۱۰۲۳ کیلووات در ثانیه است.

ایران به لحاظ میزان دریافت انرژی خورشیدی و متوسط ساعت‌های آفتابی سالانه بیش از ٢٩٠٠ ساعت، یکی از کشورهای مناسب جهان است و انرژی خورشیدی در آینده سهم قابل توجهی از انرژی مصرفی کشور را به خود اختصاص خواهد داد.

کویرها و بیابان‌های موجود در کشور مناطقی مستعد برای احداث مزرعه‌های خورشیدی محسوب می‌شود که علاوه بر استفاده از ظرفیت انرژی خورشید در آن می‌توان با احداث این مزرعه‌ها گامی مهم در کنترل ریزگردها که منشأ برخی از آن‌ها مناطق کویری است، برداشت.

پنل‌های انرژی خورشیدی یکی از بزرگ‌ترین منابع انرژی است و تصاویر ماهواره‌ای از این مزرعه‌ها آن را به غول فلزی و یکی از جاذبه‌های کنار جاده در برخی کشورها تبدیل کرده است.

نزدیک به ۵۰ هزار هکتار منطقه کویری بین استان‌های تهران، البرز و قزوین وجود دارد و باید از این ظرفیت نیز استفاده کرد.

احداث مزرعه‌های خورشیدی در کویر نیازمند زیرساخت‌هایی است که با تأمین آن‌ها می‌توان از مزیت‌های برتر این نوع انرژی استفاده کرده و علاوه بر آن تا حدودی بر مشکلات زیست محیطی نیز فائق آمد.

استفاده واحدهای عمومی نظیر مدارس، مساجد و معابر از این نوع انرژی نیز می‌تواند تضمین کننده تأمین پایدار انرژی مورد نیاز برای آن‌ها با ارزان‌ترین قیمت و بدون ایجاد آلودگی باشد.

۲۰ هزار هکتار از اراضی بیابانی و کویری استان البرز برای ساخت مزرعه خورشیدی در این استان مناسب است که اکنون آماده جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی است.

سید حمید طهائی استاندار البرز گفت که برای تأمین انرژی در آینده با توجه به اینکه در سفر رئیس جمهوری به استان نیز تأکید شد، باید پیگیری‌های لازم برای احداث مزرعه خورشیدی صورت گیرد، چراکه اکنون به اندازه ۳ برابر برق موجود انشعاب پیش فروش شده که باید در این زمینه راهکار ویژه‌ای اندیشیده شود.

جذب سرمایه‌گذاری خارجی در زمینه احداث نیروگاه خورشیدی‌های از راه‌های تحقق این امر مهم است ویکی از شرکت‌های آلمانی فعال در زمینه تولید پنل‌های خورشیدی نیز در این خصوص ابراز آمادگی کرده است.

استاندار البرز اضافه کرد: امید است منطقه کویری اشتهارد نیز با تحقق این موضوع آباد شده و برای جلوگیری از گرد و غبار اقدام شایسته‌ای صورت گیرد.

وی افزود: پیشنهاد احداث این مزرعه در مساحتی بالغ بر ۲۰ هکتار ارائه شده است که بخشی از آن نیز در منطقه اشتهارد قرار خواهد داشت.

طهائی گفت: امروزه در همه جای دنیا از ظرفیت انرژی خورشیدی برای تولید برق و… استفاده می‌شود که استان البرز نیز از این قاعده مستثنا نخواهد بود.

استاندار البرز راه‌اندازی این مزرعه خورشیدی را در زمینه جلوگیری و کنترل ریزگردها و گرد و غبار مناطق کویری نیز مهم قلمداد و بر ضرورت برنامه‌ریزی جامع و مدون در این زمینه تأکید کرد.

مدیر عامل شرکت توزیع برق استان البرز نیز گفت: درصدد هستیم تا مجوز استفاده از انرژی خورشیدی برای استان را کسب کنیم.

ناصر اسکندری افزود:‌ پایش میزان مصرف انرژی دستگاه مای اجرایی استان به منظور مصرف بهینه انرژی که یک سری دیتاهایی برای این امر فراهم شده است.

وی گفت: درصدد هستیم تا ۳.۵ مگاوات انرژی خورشیدی را تولید کنیم که در ادارات دولتی به صورت گسترده از این امکان استفاده شود.

اسکندری با اشاره به اینکه در قانون تأکید شده که همه ادارات ۱۰ درصد از مصرف انرژی خود کاهش دهند، افزود: استفاده از انرژی‌های نوین باید در دستور کار قرار گیرد و شرکت برق به عنوان مشاور در کنار آن‌ها قرار می‌گیرد.

وی اضافه کرد: ۳۰ میلیارد تومان اعتبار برای بهره‌برداری از ۳.۵ مگاوات انرژی خورشیدی است که ادارات می‌توانند از این امکان بهره‌مند شوند.

جهان برای انتشار حدود هزار گیگاتن کربن دیگر گنجایش دارد

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست گفت: جهان تا سال ۲۱۰۰ ظرفیت انتشار دو هزار و ۹۰۰ گیگا تن کربن را دارد که تاکنون هزار و ۹۰۰ گیگا تن آن در فضا ساطع شده و فقط ظرفیت حدود هزار گیگا تن دیگر باقی مانده است.

علی اصغر رجبی در پنجمین سمپوزیوم بین‌المللی ایران ۱۴۰۴ افزود: سهم امریکا در این میزان انتشار ۲۹ درصد است یعنی به نسبت جمعیت و میزان انتشار بیش از ۲۴ درصد بیشتر از سهم خود انتشار داده است.

وی افزود: اتحادیه اروپا ۴۵ درصد کربن انتشار داده و به نسبت جمعیت و میزان انتشار بیش از ۳۱ درصد بیشتر از سهم خود کربن منتشر کرده است در حالی که سهم تمام کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، ۲۶ درصد است و آن‌ها از این فضای هزار و ۹۰۰ گیگا تن انتشار کربن ۵۰ درصد طلبکار هستند.

رجبی اظهار کرد: بر اساس برآوردهای صورت گرفته جهان آن‌هم فقط کشورهای در حال توسعه سالانه به ۲۴۰ میلیارد دلار بودجه نیاز دارند تا انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را کاهش دهند.

وی گفت: ایران جزو ۱۵ کشور انتشار گازهای گلخانه‌ای در جهان است اما می‌بینیم این انتشار با درآمد ناخالص ملی هماهنگی ندارد، به عنوان مثال چین با توجه به جمعیت بالا انتشار گازهای گلخانه‌ای بالایی هم دارد که به نسبت آن درآمد بالایی هم دارد اما ایران به رغم بالا بودن انتشار منحنی درآمد آن بسیار پایین و یا یکنواخت بود و این تفاوت ما با دیگر کشورها است.

رجبی اظهار کرد: این در حالی است که کشور علاوه بر انتشار گازهای گلخانه‌ای از فعالیت نفت و گاز از ناحیه پسماندها نیز با انتشار کربن مواجه است، روزانه ۷ هزار ۵۰۰ تن پسماند در کهریزک دپو می‌شود که کربن زیادی را در فضا منتشر می‌کند که این مسائل باید مورد توجه جدی قرار گیرد.

وی گفت: بر این اساس کمیته ملی تغییر آب و هوا در سازمان محیط زیست ایجاد شد که در راستای آن کارگروه‌های تخصصی ملی و بین‌المللی شکل گرفت و این مسائل را مورد بررسی قرار می‌دهد.

رجبی تأکید کرد: اگر چرخه تبادل حرارت را برهم بزنیم تغییرات زیادی در کره زمین ایجاد خواهد شد که برای بشر مشکل آفرین خواهند بود، هرچه غلظت گازهای گلخانه‌ای بیشتر شود مشکلات نیز بزرگ‌تر خواهد شد.

وی گفت: البته گازهای گلخانه‌ای هم به خودی خود بد نیستند زیرا اگر این گازها نبودند دمای زمین به منفی ۱۷ درجه می‌رسید که در آن زمان دیگر قابل سکونت نبود بنابراین باید تعادل در آن رعایت شود تا مشکلی پیش نیاید.

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست افزود: زمانی که انقلاب صنعتی در غرب آغاز شد شاهد افزایش دما و بالا رفتن سطح آب اقیانوس‌ها بودیم که اگر انتشار گازهای گلخانه‌ای به همین روند ادامه یابد در خوش‌بینانه‌ترین حالت ۱.۵ درجه و بدترین حالت ۴.۵ درجه دمای زمین افزایش می‌یابد که در این حالت سطح آب دریاها از ۰.۲ متر تا ۰.۸ متر بالا می‌آیند و بخشی از کشورهای جزیره‌ای به زیر آب خواهند رفت.

وی گفت: این روند به طور مستقیم و غیر مستقیم بر روی کشورها از جمله ایران تاثیر خواهد گذاشت، به عنوان مثال بخشی از علت بروز ریزگردها در و یا وقوع سیل‌های اخیر در خوزستان را می‌توان در این روند دید.

پنجمین سمپوزیوم بین‌المللی ایران ۱۴۰۴ امروز سه‌شنبه ۱۷ اسفندماه با حضور معصومه ابتکار معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، سفرا و نمایندگان کشورهای تونس، اکوادور، بلغارستان، ژاپن، تاجیکستان، افغانستان، اسپانیا، بلژیک، ونزوئلا، آلمان، عراق، مصر و بلاروس با محوریت مقررات ایمنی و کاهش آلاینده‌های زیست محیطی در سالن همایش‌های صدا و سیما برگزار شد.

سفیر کشور عراق در ایران: امکان وقوع جنگ آبی در منطقه وجود دارد

سفیر کشور عراق در ایران گفت: به علت استفاده نادرست برخی کشورها از رودخانه‌های مشترک، امکان وقوع جنگ آبی وجود دارد.

راجح صابر الموسوی در جلسه کارگروه ستاد استانی مقابله با ریزگردها با حضور معصومه ابتکار در اهواز اظهار کرد: احساس می‌کنم در کشور دوم خودم هستم و موضوع جلسه نیز خیلی مهم است چون استانی، کشوری و منطقه‌ای است.

الموسوی با اشاره به اینکه شرایط سخت و پیچیده کنونی کشور عراق را همه می‌دانند، گفت: دو منبع آبی مهم دجله و فرات را در عراق داریم که یک سری سیاست‌ها برای منع ورود آب کافی به این رودخانه‌ها وجود دارد.

وی افزود: قوانین بین‌المللی این را ایجاب می‌کند که کشورها در رودخانه‌های مشترک فقط در صورت جلب نظر، امکان ساخت سد را دارند. امکان وقوع جنگ‌های آبی نیز وجود دارد و شرایط جوی موجود و کاهش باران نیز همه تأثیرگذار هستند. بسیاری از زمین‌های کشاورزی عراق به دلیل کاهش باران و آب به بیابان تبدیل شده است. جنگ‌هایی که عراق شاهد آن بوده در تبدیل این زمین‌ها به صحرا و کمبود آب بی‌تأثیر نبوده‌اند.

سفیر کشور عراق در ایران گفت: مشکلاتی که در منطقه شاهد آن هستیم باعث شده تا با هم به گفتگو ننشینیم و از راهکاری‌هایی مثل جنگ استفاده کنیم و این به مشکلات منطقه کمک نمی‌کند. البته سازمان ملل متحد به صورت ویژه به این موضوع اهمیت داده چون خیلی مهم است.

الموسوی با اشاره به اجرای طرح کمربند ملی سبز در عراق گفت: عرض این کمربند سبز از یک تا پنج کیلومتر خواهد بود که با این پروژه باید اقدام به کاشت درخت به منظور کاهش وقوع ریزگردها کنیم ولی با توجه به هزینه‌های هنگفت این طرح قطعاً اجرای آن زمان بیشتری نیاز دارد. اقدام دیگری که صورت گرفت این بود که به کشاورزان وام پرداخت کردیم تا اقدام به کشت محصول کنند. به نظر من این موضوع اصلاً داخلی و منطقه‌ای نیست بلکه بین‌المللی است و باید یک اجلاس بین‌المللی برای بررسی این مشکلات برگزار کنیم.