نوشته‌ها

افزایش دمای هوای کشور طی سال‌های گذشته

معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست از افزایش یک درجه‌ای دمای هوا در کشور خبر داد و گفت: این در حالی است که دمای هوا در سایر کشورهای دنیا از جمله کشورهای اروپایی ۰/۶ درجه افزایش یافته است.

 

مسعود زندی تصریح کرد: زمانی که هوای کشور یک درجه سانتی‌گراد افزایش پیدا می‌کند بالطبع تبخیر آب هم بیشتر می‌شود و در کنار تبخیر آب، روان‌ آب‌های سطحی ۲۵ درصد کاهش پیدا می‌کنند و در همین راستا وقوع سیلاب‌ها ۵۰ درصد افزایش پیدا می‌کند.

 

زندی با بیان اینکه افزایش دما روی منابع آب، تنوع زیستی و کشاورزی تأثیرگذار است، عنوان کرد:‌ بسیاری از عرصه‌های زیستی کشور تحت تأثیر تغییر اقلیم قرار گرفتند.

 

معاون اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: لازمه اجرای این برنامه‌ها از بین رفتن فرسودگی است که بر صنعت ما حکم‌فرماست و به جای آن از فناوری‌های نوینی استفاده شود که ضمن کاهش گازهای گلخانه‌ای کاهش آلودگی را هم به دنبال دارند.

 

زندی با بیان اینکه انرژی‌های تجدید پذیر در برخی از کشورها بومی شده است، گفت: امروز در کشور ما شرکت‌های زیادی وجود دارند که پنل‌های خورشیدی تولید می‌کنند و در این راستا ما می‌توانیم از تکنولوژی و دانش کشورهای خارجی نیز استفاده کنیم.

چالش‌های امنیتی آب برای ایران

مرکز پژوهشی آرا در گزارش «دولت یازدهم، چالش آب و تهدید امنیت ملی در ۲۰ سال آینده: مروری بر اقدامات صورت گرفته» که توسط اندیشکده اسرا گردآوری شده است به بررسی این موضوع در کشور، پرداخت.

در این گزارش راهبردی آمده است: به طور کلی در ارتباط با بحران آب می‌توان گفت چالش‌هایی در حوزه منابع آب در کشور وجود دارد که این امر را با دشواری‌های متعددی همراه می‌کند.

برای مثال در رابطه با برخی از عوامل این چالش‌ها می‌توان گفت: در حالی که نیمه غربی کشور (حوزه‌های آبریز دریای خزر، ارومیه، کرخه و کارون) حدود ۷۰ درصد از کل منابع آب تجدید شونده را شامل می‌شود، جمعیت ساکن در آن‌ها حدود ۵۰ درصد جمعیت کل کشور را تشکیل می‌دهد (توزیع نامناسب مکانی)، بیش از ۵۰ درصد از کل منابع آب تجدید شونده کشور در فصل غیر زراعی مشاهده شده است (توزیع نامناسب زمانی)، برداشت از آب‌های زیرزمینی در سطح ملی هم اکنون از سقف مجاز بهره‌برداری عبور نموده و در شرایط حاضر برخلاف امکانات در برخی از نقاط کشور برای توسعه، برداشت اضافی از ذخیره ۶ میلیارد متر مکعب در سال است.

علاوه بر عوامل محیطی (شامل میزان بارش، نوع بارش، گرم شدن کره زمین، تغییر اقلیم و نیز تغییر نوع بارش که موجب کاهش میان آب سالم قالب استحصال گردیده است)، عوامل درونی و مصرف کنندگان نیز عاملی برای تهدید منابع آبی کشور به شمار می‌آیند.

الف-مصرف شرب و بهداشت: جمعیت و مصرف هر دو متغیرهایی هستند که همواره تغییر می‌یابند. جمعیت کشور ما طی سال‌های اخیر افزایش یافته است. آهنگ رشد تقاضای جهانی آب در کشور ما نیز برای انواع مصارف آب مصداق دارد؛ به گونه‌ای که موجب شده ۷۱ درصد از منابع تجدید شونده آب به خدمت گرفته شود. با فرض اینکه باروری در کشور ثابت بماند جمعیت کشور ایران در سال ۱۳۹۶ برابر ۸۰ میلیون نفر و در سال ۱۴۰۰ به میزان ۸۴ میلیون نفر خواهد رسید؛ که در آن صورت با توجه به ثابت بودن میزان مصرف سرانه به میزان ۹۲ متر مکعب در سال، میزان آب شرب مورد نیاز حداکثر ۷/۹ میلیارد متر مکعب خواهد بود.

 

ب- مصرف صنعت و خدمات: بخش‌های صنعت و خدمات نیز هرکدام سهم ویژه‌ای- چه در میزان مصرف و چه در بعد کیفیت آب- دارند. مصرف آب بخش صنعت کشور حدود یک میلیارد متر مکعب در سال است که حدود ۶۰ الی ۷۰ درصد آن به صورت فاضلاب‌های صنعتی در محیط زیست تخلیه می‌شود. بر اساس اطلاعات سال ۱۳۷۹ مرکز آمار ایران، غالب صنایع در بخش‌هایی از کشور متمرکز شده که این موضوع زمینه ساز مشکلات زیست محیطی متعدد در این نواحی بوده است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد پیامدهای افزایش مصرف آب در بخش صنعت باعث بروز آلودگی‌های پیچیده‌تری است که مستلزم تصفیه‌های تکمیلی و پیشرفته‌تری خواهد بود. در نتیجه به دلیل وجود سهم یارانه‌ای در بخش صنعت، تصفیه فاضلاب‌ها با دقت لازم و استمرار در آن صورت نمی‌گیرد و معمولاً آب به عنوان یارانه اصلی در این مقوله حساب می‌آید. ضعف فناوری و فرسوده بودن صنایع و همچنین دولتی بودن عمده صنایع کشور که امکان برخورد با صنایع آلاینده- به ویژه صنایع آلاینده منابع آبی- را با مشکل مواجه می‌نماید، از دیگر نارسایی‌های این بخش است.

میزان مصرف آب در صنعت در سال ۱۳۷۵ برابر ۰/۹ میلیارد متر مکعب بوده و در سال ۱۳۸۰ به میزان ۱/۱ میلیارد متر مکعب بوده است. با توجه به سرمایه‌گذاری‌های بسیار زیادی که در ارتباط با صنایع مادر در کشور صورت گرفته و هنوز به بهره‌برداری نرسیده، پیش‌بینی می‌شود نیاز آبی بخش صنعت در سال ۱۴۰۰ برابر ۲ میلیارد متر مکعب باشد.

 

ج- مصرف کشاورزی: عمده‌ترین مصرف کننده آب، بخش کشاورزی است؛ به طوری که این بخش در سال ۱۳۸۰ میزان آب مصرفی خود را که ۸۶ درصد آب استحصالی کشور بود به صورت ۴۶ درصد از آب‌های سطحی و ۵۴ درصد از آب‌های زیرزمین تأمین کرده است (دفتر محیط زیست و توسعه پایدار وزارت جهاد کشاورزی، ۱۳۸۲). در ایران از ۳۷ میلیون هکتار اراضی قابل کشت، تنها ۱۹/۵ میلیون هکتار آن زیر کشت بوده که ۸/۹ میلیون هکتار آن به صورت آبی و ۶/۶۴ میلیون هکتار آن به صورت دیم کشور می‌شود و۴/۵ میلیون هکتار آن سالانه آیش است (آمارنامه کشاورزی، ۸۵-۸۴). میزان مصرف آب در بخش کشاورزی در سال ۷۵ برابر ۸۱/۴ میلیارد متر مکعب بوده و این رقم در سال ۱۳۸۰ معادل ۸۶ میلیارد متر مکعب بوده است.

با توجه به اینکه میزان مصرف سرانه آب در بخش کشاورزی در سال ۷۵ برابر ۱۳۵۶ متر مکعب بوده و همین سهم در سال ۸۶ به میزان ۱۳۲۳ متر مکعب رسیده است، یکی از دلایل آن می‌تواند کاهش منابع آبی و یا افزایش راندمان آب در مزرعه و احیاناً افزایش واردات و یا کاهش صادرات بوده باشد که پرداختن به این موضوع خود می‌تواند موضوع یک مطالعه جداگانه باشد؛ ولی در هر صورت با فرض اینکه جمعیت کشور در سال ۱۳۹۵ به میزان ۸۰ میلیون نفر خواهد شد، کاهش واردات در راستای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی صورت پذیرد، همچنین افزایش راندمان آبیاری درصد در سطح مزرعه صورت پذیرد و در پی آن با در نظر گرفتن میزان سرانه آب کشاورزی ۱۳۰۰ متر مکعب در سال، میزان آب مورد نیاز کل بخش کشاورزی برابر ۱۱۲ میلیارد متر مکعب در سال خواهد بود. تمامی این موارد نشان از بحرانی‌تر شدن وضعیت کشور در حوزه آب دارد.

مهم‌ترین عامل تاثیرگذار بر این وضعیت چگونگی و نحو مدیریت منابع آب در کشور است. مدیریت سیستم‌های منابع آب را می‌توان با سه زیرسیستم مرتبط تشریح نمود که شامل زیرسیستم سازمانی-اداری، زیرسیستم اقتصادی-اجتماعی و زیرسیستم منابع آب می‌باشند. در سیستم‌های کلان منابع آب، زیرسیستم سازمانی-اداری نقش اصلی را در مطالعه‌ها، توسعه، تخصیص، مدیریت و برنامه‌ریزی منابع آب ایفا می‌نماید. قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری نیز در قلمرو فعالیت‌های زیرسیستم سازمانی-اداری محسوب می‌شوند.

مشکلات آبی ایران در حال آسیب زدن به اقتصاد ملی این کشور است. ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی ایران حاصل فعالیت بخش کشاورزی است که نزدیک به یک چهارم نیروی کار ایران را نیز در استخدام خود دارد. به علاوه فعالیت این بخش، از امنیت غذایی ملی نیز پشتیبانی می‌کند؛ فاکتوری که به سبب آرمان انقلاب اسلامی برای دفاع از حق مستضعفان، اکنون از اولویت بالایی در سیاست‌های داخلی برخوردار است. در حقیقت نیز تهران با راهبردی دوگانه برای پیشبرد خودکفایی در تولید محصولات اساسی از طریق افزایش هم‌زمان عرضه و تقاضا، اقدام به اختصاص یارانه‌ای مساوی به تولیدکننده و مصرف‌کننده کرده است.

با این حال، اکنون امنیت غذایی ایران در خطر است، زیرا بخش کشاورزی با اختصاص ۹۲ درصد از کل مصرف آب کشور به خود، تنها در حدود ۶۶ درصد نیاز غذایی ۷۹ میلیون نفر جمعیت ایران را تولید می‌کند. تهران ناچار از وارد کردن ۳۷ درصد باقیمانده است؛ و تشدید تنش آب خطر کاهش بیشتر توان تولید بخش کشاورزی را هشدار می‌دهد که به نوبه خود منجر به افزایش هزینه واردات و وخیم‌تر کردن فشارهای مالی خواهد شد. در حقیقت، نیازهای بخش کشاورزی، اکنون حتی در حال صدمه زدن به امنیت غذایی کشور است. برای مثال خاک برخی مناطق، چون دشت مرکزی کاشان، به سبب برداشت بیش از اندازه از آب‌های زیرزمینی که منجر به تحلیل رفتن سفره‌های آب شده است، به شوره‌زاری بدل شده و امکان کشاورزی در این مناطق کاملاً از بین رفته است.

میزان خسارات ناشی از تنش آب، بیابان‌زایی و آلودگی می‌تواند در بلندمدت منجر به ایجاد مشکلات تضعیف‌کننده‌ای برای اقتصاد کشور شود. طبق برآورد بانک جهانی، هزینه سالانه تخریب محیط‌زیست در ایران، هم‌اینک نیز به میزان هولناک ۵ تا ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است. در مقایسه، به گفته اداره حسابرسی دولت آمریکا تحریم‌های طاقت‌فرسای واشنگتن و جامعه بین‌المللی، در سال ۲۰۱۲ تنها توانستند ۴/۱ درصد از تولید ناخالص داخلی ایران را کاهش دهند؛ و با گذشت زمان، این منابع ارزشمند بیشتر تحلیل رفته، حاصلخیزی بیشتر کاهش یافته و سلامت عمومی بیش از پیش آسیب خواهد دید.

 

راهکارهای موقت برای حل این مشکل

 

امروزه راهکارهای گوناگونی در محافل علمی و تصمیم گیری می‌شود که به نظر می‌رسد بدون تبعات بلندمدت آن‌ها مطرح شده‌اند. دو مورد از این راهکارها سیاست‌های کنترل جمعیت و آب مجازی است که در ادامه به اجمال مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

۱-کنترل و محدود سازی جمعیت

یک دیدگاه منطقی در خصوص راهکارهای مقابله با کمبود آب در کشور وجود دارد. از یک سو می‌بایست با ایجاد زیرساخت‌های مناسب، امکان دسترسی به منابع آبی را بیشتر کرد و از دیگر سو با بهره‌ور‌تر کردن سیستم‌ها و روش‌ها مصرف آب را کاهش داد. کی از نقاطی که از نظر برنامه ریزان حوزه آب حجم بالایی از منابع آبی را به خود اختصاص می‌دهد جمعیت است. از همین رو یکی از پیشنهادهای مطرح شده تحدید نسلی در ایران به منظور کنترل بحران آب است.

در بین صاحب نظران اقتصادی نظریه‌ای وجود دارد که بیان می‌کند که نرخ رشد منابع به شکل هندسی است در حالی که نرخ رشد جمعیت حسابی است بنابراین هرچه جمعیت بیشتر افزایش پیدا کند منابع بسیار بیشتری مورد نیاز است. بر همین مبنا است که تحدید جمعیت به عنوان یک ابزار مهم راهبردی در حوزه مدیریت منابع ملی از جمله آب مطرح می‌شود. پیامدها و ریشه‌های این نوع تفکر منسوخ سابقاً در گزارش راهبردی بررسی بسته سیاسی حوزه جمعیت ارائه شده، اما آنچه که لازم است به آن اشاره شود این مطلب است که محدود سازی جمعیت ممکن است منفعت‌های کوتاه مدت در پی داشته باشد اما تبعات اقتصادی، اجتماعی و امنیتی آن در میان مدت و بلندمدت غیرقابل جبران است.

۲-آب مجازی

آب مجازی که اصطلاحا آب ذخیره شده در کالا نام دارد، آبی است که در مراحل مختلف تولید یک کالا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

  • آب مورد نیاز واقعی برای تولید یک مقدار معین از یک محصول در محل تولید مربوطه است.
  • آبی که برای تولید همان مقدار از همان محصول در محلی که محصول نهایتا مورد نیاز است، ضروری است (از منظر مصرف کنندگان)

مقدار آب مورد نیاز برای تولید محصولات کشاورزی علاوه بر کالاهای صنعتی ممکن است به‌طور قابل ملاحظه‌ای بستگی به محل تولید داشته باشد.

به محض اینکه یک محصول کشاورزی با مصرف زیاد آب صادر می‌شود، منطقه صادر کننده فاقد آب مورد نیاز برای تبخیر و تعرق خواهد بود؛ در صورتی که منطقه وارد کننده این مقدار آب را صرفه جویی خواهد کرد. حجم جهانی آب مجازی مبادله شده توسط کالاها در معاملات بین‌المللی، ۱۶۰۰ کیلومتر مکعب در سال است که از این مقدار حدود ۸۰ % به محصولات کشاورزی و بقیه به محصولات صنعتی مربوط می‌شود. مصرف آب مجازی هر نفر بستگی به نوع رژیم غذایی وی (از ۱ متر مکعب در روز) مقدار لازم برای زنده ماندن (تا ۲.۶ متر مکعب در روز برای گیاه خواران و بالای ۵ متر مکعب برای یک رژیم گوشتی) متفاوت است.

کاربرد اصطلاح آب مجازی در ادبیات مدیریت منابع آب در سطح بین‌المللی، عمری حدودا چهل سال داشته و برای نخستین بار در دهه ۷۰ در مجامع پژوهشی و دانشگاهی ایران به کار گرفته شده است؛ اما متاسفانه علی رغم انجام پژوهش‌هایی ارزشمند در این حوزه، هنوز در حوزه تصمیم سازی و سیاست‌گذاری چنانچه شایسته است مورد توجه و اهتمام نبوده است و سیاست معینی در خصوص صادرات و واردات آب مجازی اعمال نشده است. ایران به دلیل واردات گسترده محصولات کشاورزی و دامی در سال‌های اخیر، همواره در شمار واردکنندگان آب مجازی جهان بوده است، اما هنوز واردات مواد غذایی با هدف تجارت آب مجازی صورت نمی‌گیرد. در صورتی که واردات هدفمند آب مجازی می‌تواند بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی کشور را تحت تاثیر قرار دهد و امنیت غذایی آن را تضمین کند. منافع حاصل از طرح‌های بلندمدت و کوتاه مدت آب مجازی را می‌توان در دیگر بخش‌های اقتصادی سرمایه گذاری کرد و با بحران آب که در برخی از نقاط کشور آغاز شده و در سایر مناطق نیز در شرف وقوع است، به مقابله پرداخت. در برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران توجه ویژه‌ای به صادرات و واردات آب مجازی شده است.

اما آنچه در سیاست‌های پیشنهادی گفتمان سازان جهانی آب مجازی در سطوح راهبردی حکمرانی مطرح می‌شود با استقلال اقتصادی و سیاسی کشورهای کمتر توسعه‌یافته در تناقض است. برای نمونه بعد از تونی آلن تعدادی از محققان استدلال کردند که مناطق دارای کمبود آب می‌توانند با وارد کردن محصولاتی که دارای میزان آب مجازی بالایی هستند و صادر کردن محصولاتی که میزان آب مجازی بسیار کمی دارند، به سطوح بالایی از کارایی مصرف آب در سطح جهانی دست یابند.

اگر بخواهیم این گزاره سیاستی را در ایران پیاده کنیم، باید محصولاتی چون هندوانه، خربزه، طالبی را به طور وسیع کشت و صادر کنیم زیرا آب مجازی پائینی دارند و به جای آن گوشت قرمز و مرغ و خوراک دام وارد کنیم. حتی در مقایسه گندم، برنج، جو و شکر که همگی کالاهای اساسی هستند با صیفی‌جات اعم از هندوانه، طالبی و خربزه باید اولویت تولید و صادرات را به صیفی‌جات داد و کالاهای اساسی را وارد کرد.

فائو برای مقابله با بحران کم آبی راهکار ارائه کرد/ کمبود آب یکی از بزرگ ترین چالش‌های امروز بشر

آب یکی از منابع ارزشمند و حیاتی در تحقق اهداف توسعه پایدار است. (بان کی مون)

به گزارش فائو، آب برای تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی، حیاتی است. آب، خون اکوسیستم‌هایی همچون جنگل‌ها و دریاچه‌هاست که غذا و امنیت غذایی نسل‌های حال و آینده وابسته به آن است؛ اما منابع آب تازه با سرعت هشداردهنده‌ای رو به کاهش است. کمبود روزافزون آب، اکنون یکی از چالش‌های اساسی برای توسعه پایدار است. این چالش، هم‌زمان با ادامه رشد جمعیت جهان و ارتقای معیارهای زندگی، تغییر رژیم‌های غذایی و تشدید اثرات تغییرات آب و هوایی، شدیدتر هم می‌شود.

آبی که از طریق مواد غذایی روزانه به بدن ما می‌رسد بیش از آبی است که می‌نوشیم. آیا می‌دانستید که بسته به رژیم غذایی، هر فرد روزانه به دو هزار تا پنج هزار لیتر آب نیاز دارد تا غذای روزانه‌اش تهیه شود؟ تخمین زده می‌شود تا سال ۲۰۵۰ جمعیت جهان به ۱۰ میلیارد نفر برسد و انتظار داریم هم‌زمان با این رشد، تقاضا برای غذا، بیش از ۵۰ درصد افزایش یابد. شواهد نشان می‌دهد که اگر الگوهای کنونی مصرف تداوم یابد، بیش از دو سوم جمعیت جهان تا سال ۲۰۲۵ در کشورهای دارای تنش آبی زندگی خواهند کرد. برای رسیدن به جهانی بدون معضل گرسنگی تا سال ۲۰۳۰ باید از هم‌اکنون دست به کار شویم. ۴ حوزه‌ای که می‌توانیم برای حفظ این منبع ارزشمند در آن دست به اقدام بزنیم عبارت‌اند از:

۱- کشاورزی

کشاورزی هم علت و هم معلول کم آبی است. کشاورزی عامل ۷۰ درصد (در برخی کشورهای در حال توسعه تا ۹۵ درصد) از برداشت منابع آبی است؛ اما می‌توانیم با توجه به میزان آبی که برای تهیه غذا مصرف می‌کنیم، پیشرفت‌هایی داشته باشیم. مثلاً انتخاب بذر غلات تأثیر زیادی بر آب مصرفی دارد. آیا می‌دانستید که انتخاب غلاتی که آب کمتری مصرف می‌کنند، بدان معناست که مثلاً برای تولید یک کیلوگرم عدس تنها یک هزار و ۲۵۰ لیتر آب نیاز داریم؟ این مقدار را با ۱۳ هزار لیتر آبی که برای تولید یک کیلو گوشت گاو استفاده می‌کنیم، مقایسه کنید.

۲- تغییرات آب و هوایی

تصور می‌شود کمبود آب، در نتیجه تغییرات آب و هوایی تشدید می‌شود. پیش‌بینی می‌شود این تغییرات، بین ۱.۶ تا ۶ درجه سانتی‌گراد دمای هوای زمین را افزایش دهد. هر یک درجه گرم‌تر شدن زمین باعث می‌شود ۷ درصد از جمعیت زمین با ۲۰ درصد کاهش منابع تجدید پذیر آب مواجه شوند. خشک‌سالی‌های متعدد و سخت، بر روی تولیدات کشاورزی تأثیر دارد چون افزایش دما به معنای نیاز بیشتر گیاهان به آب است. ما علاوه بر پیشرفت در بهره‌وری مصرف آب و تولیدات کشاورزی باید در استفاده مجدد از منابع آب تازه و بازیافت آب از فاضلاب‌ها پیشرفت کنیم. انجام این اقدامات، مانع از خشک‌سالی نمی‌شود ولی می‌تواند مانع شود که خشک‌سالی به قحطی و معضلات اجتماعی- اقتصادی منجر شود.

۳- هدر دادن غذا

کاهش دورریز غذا تأثیر مهمی بر مصرف خردمندانه آب دارد. سالانه یک سوم از تولیدات غذایی یا از بین می‌رود یا دور ریخته می‌شود که این به معنای هدر رفت میزان آبی معادل سه برابر حجم دریاچه ژنو در هر سال است. باید به یاد داشته باشیم که وقتی غذا را دور می‌ریزیم، منابعی که برای تولید آن لازم بوده را هم دور می‌ریزیم. همه ما می‌توانیم با تغییرات جزئی در زندگی روزانه خود اتلاف غذا را کاهش دهیم؛ از درست کردن غذا با مواد غذایی باقیمانده تا خرید چیزهایی که واقعاً به آن‌ها نیاز داریم.

۴- سیستم‌های غذایی

آب معمولاً در زنجیره ارزش غذایی به نحو غیر مؤثری استفاده می‌شود. علاوه بر این، تصمیمات کلیدی مانند انتخاب مکان و تکنولوژی مناسب، اغلب بدون در نظر گرفتن امکان دسترسی به منابع آبی و کیفیت آن اتخاذ می‌شود؛ به‌ویژه وقتی که میزان و قیمت آب یک عامل محدود کننده نیست. ما می‌توانیم به اقدامات مفیدی که توسط بخش خصوصی انجام می‌شود کمک کنیم و دیگران را تشویق کنیم تا این تدابیر را در برنامه‌های کاری خود لحاظ کنند.

فائو با کشورها کار می‌کند تا اطمینان یابد استفاده از آب در کشاورزی با کارایی و بهره‌وری بیشتر و به روش‌های سازگار با محیط زیست انجام می‌شود. این امر شامل تولید غذای بیشتر با آب کمتر، توانمند ساختن جوامع کشاورزی در مقابله با سیل و خشک‌سالی و استفاده از تکنولوژی آب پاک که حافظ محیط زیست باشد هم می‌شود.

موضوع کمبود آب، محور اصلی توجه به توسعه پایدار است. ما باید هم‌اکنون دست به کار شویم تا این منبع ارزشمند را چنان حفظ کنیم که در اختیار نسل‌های آینده نیز باشد.

خشک‌سالی کالیفرنیا تمام شد؛ عزم دولت کالیفرنیا برای محافظت از منابع آب و جلوگیری از هدررفت آب

فرماندار کالیفرنیا رسماً پایان خشک‌سالی‌های تاریخی را در این ایالت اعلام کرد. دولت در این اطلاعیه تأکید کرد: حفاظت از منابع آب، شیوه زندگی ما در آینده باقی خواهد ماند و دولت تلاش می‌کند تا زیرساختارهای سازگاری با تغییرات آب و هوا را تأمین کند.

به گزارش گاردین، رئیس هیئت کنترل منابع آب دولتی ایالت کالیفرنیا درباره پایان خشک‌سالی و برنامه‌های این هیئت گفت: حفاظت از آب برای ما یک هدف مهم است که منجر به برنامه‌ریزی در این رابطه می‌شود. مسئولان در حال حاضر در حال تدوین قوانین بلند مدتی برای سازگاری کالیفرنیا با شرایط تغییرات آب و هوایی نامناسب‌تر هستند. این مقام دولتی کالیفرنیا تأکید کرد: هیچ منبعی ارزشمندتر از آب نیست و ما باید برنامه‌ریزی‌های خود را برای وقوع احتمال خشک‌سالی‌های طولانی مدت‌تر انجام دهیم.

فرماندار کالیفرنیا در این ارتباط گفت: شهرها و آب منطقه‌ای‌های سراسر ایالت باید میزان مصرف آب خود را هر ماه گزارش دهند. همچنین اتلاف و هدر رفت آب مانند شستن معابر با شیلنگ آب، ممنوع است. فرماندار کالیفرنیا تأکید کرد که قوانین جدید، ممنوعیت‌های جدی را به همراه خواهد داشت و دائمی خواهند بود. همچنین دولت مصمم است برای متوقف کردن هرگونه اتلاف آب، اقدام جدی اتخاذ کند.

خشک‌سالی اخیر کالیفرنیا خسارات فراوان از جمله نابودی تعداد بسیاری از درختان، مهاجرت ماهی‌ها از رودخانه‌ها و یا نابودی آبزیان بسیار در رودخانه‌های خشک شده را در پی داشت. همچنین این خشک‌سالی خسارات جدی را به کشاورزان وارد آورده و سبب کاهش جدی منابع آب زیرزمینی شده است. این خشک‌سالی با خشک شدن چاه‌های آب، صدها نفر از خانوارهای مناطق روستایی را وادار به استفاده از بطری‌های آب معدنی کرده است. زمستان گذشته بارش‌های زیاد کالیفرنیا تمام نشانه‌های خشک‌سالی در این ایالت را از بین برد.

جبران محدودیت‌های آبی کشور با فناوری‌های نوین

رئیس پژوهشکده آب دانشگاه بوعلی گفت: بهره‌گیری از ظرفیت فناوری‌های نوین در حوزه کشت و آبیاری منجر به جبران محدودیت‌های آبی کشور می‌شود.
صفر معروفی استاد تمام هیدرولوژی آب و رئیس پژوهشکده آب دانشگاه اظهار داشت: بهره‌گیری از ظرفیت فناوری‌های نوین حوزه کشت و آبیاری منجر به جبران محدودیت‌های موجود در کشور به‌ویژه درزمینهٔ منابع پایه‌ای همچون آب و کاهش استفاده از سم و کود کشاورزی می‌شود.
این استاد دانشگاه ادامه داد: استفاده درست از فن‌آوری‌های نوین به معنای افزایش صرفه اقتصادی در حوزه کشاورزی، مدیریت منابع محدود آبی، بهداشت و سلامت محصولات و توسعه بازارهای جهانی پیش روی کشاورزی ایران است.
رئیس پژوهشکده آب دانشگاه بوعلی با تأکید بر اینکه در کشاورزی اقتصادی، ناگزیر به استفاده از فناوری‌های نوین هستیم، تصریح کرد: تبادل فن‌آوری، دانش و تجربیات بخشی از نقش محافلی همچون نمایشگاه بین‌المللی کشاورزی است که به توسعه پایدار کشاورزی کشور کمک کنند.
1
معروفی بابیان اینکه فناوری‌ها در اصل افزایش‌دهنده بهره‌وری هستند، گفت: به‌طور نمونه می‌توان با استفاده از نانو ذرات آلایندگی پسماندهای کشاورزی را از محیط جدا کرد که این به معنای افزایش بهره‌وری از منابع و جلوگیری از آلودگی محیط است.
وی با اشاره به اینکه بسیاری از اوقات هم می‌توانیم با مدیریت تحقیقی آلودگی‌های زیست‌محیطی را کاهش دهیم،بیان داشت: استفاده از جاذب‌های زیستی مثل توتون، از این جمله است.
معروفی با اشاره به استفاده از سوپر جاذب‌ها به‌عنوان یکی دیگر از راه‌حل‌های سبز بهبود کشت افزود: در مناطقی که تبخیر آب بالاست، می‌توانیم از پلیمرهای دوستدار طبیعت استفاده کنیم.
وی ضمن تأکید بر ضرورت توجه به مزیت‌های نسبی و تولید محصولات غذایی و کشاورزی متناسب با اقلیم کشور، تصریح کرد: یکی از راه‌کارهای مناسب در این زمینه که به اقتصادی شدن کشاورزی ایران نیز کمک می‌کند، تولید محصولات گلخانه‌ای است.
رئیس پژوهشکده آب دانشگاه بوعلی افزود: افزایش تولید محصولات گلخانه‌ای و باغی به معنای حرکت در مسیر تسخیر بازارهای منطقه‌ای است.
وی خاطرنشان کرد: البته برای حفظ بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی محصولات کشاورزی ایران، الزاماً باید از فناوری‌های نوین این حوزه بهره گیریم.

بولیوی ، بحران خشک‌سالی و تعطیلی زودهنگام مدارس

مقامات محلی سه منطقه در بولیوی به دلیل خشک‌سالی شدید و مداوم در این کشور سال تحصیلی را دو هفته زودتر با پایان رساندند.
سه سد تأمین‌کننده آب آشامیدنی موردنیاز ساکنان شهر “لاپاز”، پایتخت این کشور تقریباً خشک‌شده و برنامه جیره‌بندی آب همچنان در این مناطق ادامه خواهد داشت.
بیش از ۱۲۵ هزار خانوار به دلیل کمبود آب دچار مشکل شده‌اند و در برخی مناطق ساکنان تنها هر سه روز یک‌بار از آب آشامیدنی برخوردار می‌شوند.

Yuracare children pumping water from a well in Villa Hermosa, near San Lorenzo, Beni, Bolivia

رئیس‌جمهور بولیوی نیز روز دوشنبه درنتیجه تداوم خشک‌سالی وضعیت اضطراری در این کشور اعلام کرد.
ذخایر آب در بولیوی به حدی محدودشده که بسیاری از مردم تنها به منابع آبی برای نوشیدن دسترسی دارند و ذخیره آبی برای مصارف دیگر ازجمله استحمام و شست‌وشوی لباس وجود ندارد.

در ۸سال به‌اندازه ۱۵۰سال آب در ایران تلف شد

اتلاف آبِ شرب در ایران بالاست و در ۸سال به‌اندازه ۱۵۰سال آب در ایران تلف شد. با هیچ پروژه‌ای، بهره‌برداری بی‌رویه از چاه‌ها جبران نمی‌شود.
تنها در مدت ۸ سال ۳۵۰ میلیارد مترمکعب از ۵۰۰میلیارد مترمکعب آب‌های زیرزمینی و تجدید ناپذیر در ایران با مجوزهایی که به چاه‌های غیرمجاز داده‌شده برداشت‌شده است.
امید کریمی: منابع آبی ایران وضعیت مشخصی ندارند؛ برخی می‌گویند به‌زودی چیزی از منابع آبی باقی نمی‌ماند و برخی هم می‌گویند چنین نیست. اما در یک موضوع همه اشتراک نظر دارند؛ آب‌های زیرزمینی را نابود کردیم.
حامد کیافر، مهندس مشاور، تحصیل‌کرده رشته مهندسی آب و عضو هیئت‌مدیره فدراسیون صنعت آب ایران می‌گوید: این حرف که منابع آبی تا ۷ سال آینده از بین می‌رود حرف اشتباهی است. اما از میان منابع آبی که در اختیار داشته‌ایم یعنی «آب‌های تجدید ناپذیر» و «آب‌های تجدید‌شونده» ۳۵۰میلیارد مترمکعب آب از ۵۰۰ میلیارد مترمکعب آن‌که زیرزمینی بود را در ایران برداشت کرده‌ایم و این باعث نشست زمین می‌شود.
او با اشاره به فرونشست زمین گفت: نخستین اثر و عامل بیابانی شدن همین نشست زمین است. اینکه ما الآن بیاییم راهکار کوتاه‌مدت بدهیم اصلاً درست نیست. غیرازاینکه فرهنگ‌سازی کنیم هیچ راهکاری نداریم. ما می‌بایست نسبت به برنامه‌هایی که می‌خواهیم بریزیم به یک فهم مشترک برسیم و حداقل از هم‌اکنون جلوی یک سری اقدامات را بگیریم.
مشروح این گفتگو را در ادامه می‌خوانید.
گفته می‌شود که ما تا ۷ سال آینده تمام منابع آب را در کشورمان از دست خواهیم داد و دیگر هیچ منبع آبی نخواهیم داشت. آیا این سخن ازنظر کارشناسی درست است؟ باید ناامید باشیم که ایران زودتر ازآنچه پیش‌بینی‌شده بی‌آبی و خشک‌سالی را تجربه می‌کند؟ یا اینکه می‌توان آن را مدیریت کرد و این نگاه بدبینانه است؟
بحث آب یک مقوله بسیار گسترده است و ما نمی‌توانیم صرفاً از یک بعد هیدرولوژیکی یا یک بعد مدیریتی یا بعد فنی به آن نگاه کنیم. فارغ از این مسائل باید یک سری مفاهیمی در کشور در خصوص تمام منابع بالأخص در مورد آب جاری و ساری شود و آن اینکه باید برای همه منابع برنامه‌ریزی و بعد از آن‌ها استفاده شود. چه‌بسا خیلی از دست‌اندرکاران هم درک درستی از این مفاهیم ندارند. در مورد منابع آب این آموزش‌ها، اطلاع‌رسانی‌ها و مفاهیم باید از سنین بسیار پایین در میان کودکان آغاز شود. این حرف که منابع آبی تا ۷ سال آینده از بین می‌رود حرف اشتباهی است. به دلیل اینکه ما سالیانه به‌طور میانگین در سطح کشور ۲۵۰ میلی‌متر بارندگی داریم که اگر این میزان را در مساحت کشور ضرب کنیم حاصل میزان منبع آبی ایران می‌شود. با همه اتفاقاتی که در خصوص دوره‌های خشک‌سالی و تغییرات اقلیمی که در کشور پیش‌آمده این بارندگی در کشور کم نشده است. پس نمی‌توانیم بگوییم منابع آبی‌مان از بین می‌رود. ولی آنچه مهم است اینکه ما دو نوع منبع آبی داریم. یک منبع آب تجدیدپذیر داریم مانند همین بارندگی‌ها. قسمتی از این بارندگی‌ها تبدیل به روان آب می‌شود، قسمتی از آن تبخیر می‌شود و قسمتی از آن نیز به دل زمین نفوذ می‌کند. یک سری پتانسیل‌هایی هم داریم که عموماً پتانسیل‌های آب‌های زیرزمینی یا با توجه به اقلیم، یخچال‌ها هستند که البته مقدار زیادی نیست. با این توضیح ما از منابع آب غیرتجدیدپذیر مانند آب‌های زیرزمینی که هزاران سال طول می‌کشد تا تشکیل شوند آن‌هم مطابق با یکسری سیاست‌هایی که منطبق با مسائل فنی نبوده استفاده کردیم. این‌ها ذخایری هستند که نباید از آن‌ها استفاده شود.
1
اگر بخواهیم وضعیت آب‌های زیرزمینی‌ یا تجدید ناپذیر ایران را بررسی کنیم سؤال این است که ما چقدر ذخایر آب زیرزمینی داریم؟
بر آورده‌ها نشان می‌دهد قبل از سال ۸۵ قریب به ۵۰۰ میلیارد مترمکعب ذخیره آب‌های زیرزمینی‌ ایران بوده است. آمار و اطلاعات آب‌های زیرزمینی توسط وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی برآورد می‌شود ولی متولی اصلی وزارت نیرو است. آنچه از طرف وزارت نیرو و ارگان‌های تابعه آن اعلام‌شده‌ این است که متأسفانه بیش از ۳۵۰ میلیارد مترمکعب از میزان آب‌های زیرزمینی‌مان را استفاده کرده‌ایم و این دیگر درنخواهد گشت. در مجلس هفتم متأسفانه افرادی که متخصص هم نبودند قانونی به تصویب رساندند که اجازه برداشت از چاه‌های غیرمجاز را می‌داد و حتی مقدار برداشت در برخی نقاط را زیاد کردند، آن‌هم به سبب یکسری منافع محلی و منطقه‌ای. این‌گونه ما سفره‌های زیرزمینی و غیر تجدید پذیر را از بین بردیم.
شاید بگویند خب ما همچنان روان آب‌هایمان را داریم یا بارندگی آن‌طور که شما گفتید هنوز ادامه دارد. آثار این از بین بردن آب‌های زیرزمینی چیست و چه عواقبی دارد؟
نخستین اثر این رویداد بعد از بی‌آبی این است که برداشت بی‌رویه آب موجب از بین رفتن سفره‌های آب زیرزمینی و نشست زمین می‌شود. یعنی وقتی آب را از منافذ خاک بیرون می‌کشیم و حفره‌ای که آب زیرزمینی درون آن بوده خالی می‌شود به دلیل فشار بالا این خاک فشرده می‌شود. سپس این حفره با فشار خاک پر می‌شود و دیگر جایی ندارد تا آب در آن نفوذ کند. این‌گونه زمین نشست می‌کند. وقتی در جراید می‌خوانیم سی‌وسه‌پل اصفهان نشست کرده است دلیلش این است که آب جاری منابع زیرزمینی آنجا را تغذیه می‌کرده است. وقتی این آب زیرزمینی دیگر تغذیه نشود یا برداشت شود زمین نشست می‌کند. نشست زمین اولین عامل بیابانی شدن یک منطقه است. ما متأسفانه به علت عدم مدیریت درست و عدم برنامه‌ریزی درست و رعایت اصول فنی منابع آب‌های زیرزمینی‌مان و همین مقدار کم یخچال‌های موجود در ایران مانند یخچال‌هایی که در البرز است را از بین می‌بریم و از این‌ها حفاظت و حراست نمی‌کنیم. پس در دوره‌های گذشته برخی تصمیم‌گیری‌های بسیار احساسی و منطقه‌ای، نه به‌صورت جامع موجب بروز این بحران شده است.
حتی اگر بپذیریم که هنوز منابع آبی‌مان را داریم بازهم نگرانی کم نمی‌شود؛ شما می‌گویید میزان روان آب در ایران از ۱۱۰ میلیارد مترمکعب به ۸۵ میلیارد مترمکعب رسیده است.
ما ۱۱۰ میلیارد مکعب آب روان داریم. ۲۵۰ میلی‌متر بارش سالانه را در مساحت کشور ضرب کنید تقریباً می‌شود ۳۵۰ میلیارد مترمکعب آب، که این مقدار روی زمین می‌آید. این ۳۵۰ میلیارد مترمکعب آب در زمین نفوذ می‌کند، تبخیر می‌شود و یا روان آب درست می‌کند. در حال حاضر میزان این روان آب ۱۱۰ میلیارد مترمکعبی به۸۵ میلیارد مترمکعب رسیده است. علت آن را هم می‌توان به تغییر اقلیم مرتبط دانست. این میزان ناشی از تغییر اقلیم در صدسال است. اما ۳۵۰ میلیارد مترمکعب، خسارتی است که در طول ۱۰ سال اخیر به علت سوء مدیریت زدیم و با حفر چاه آن را از دل زمین بیرون کشیدیم. ممکن است همه چالش‌های زیست‌محیطی ناشی از تغییر اقلیم در صد و پنجاه سال ۳۵۰ میلیارد مترمکعب آب را از بین ببرد، درصورتی‌که ما در ایران در یک دوره هشت‌ساله این میزان خسارت را وارد کردیم و خوشبختانه با تمام شدن آن هشت سال برخی نگاه‌های مدیریتی دوباره بازگشته است.
ما برای مدیریت کمبود آب به چه راهکارهایی نیاز داریم؟ تغییر تفکر مدیریتی چگونه اثرگذار است؟ و تکنولوژی در کشور ما چقدر به مدیریت آب کمک کرده است؟
واژه بسیار درستی داریم به نام بهره‌وری. بهره‌وری یعنی ما از یک واحد از چیزی چقدر خروجی بتوانیم بگیریم. برای هر منبعی یک شاخص به‌خصوص بهره‌وری داریم. یعنی مفهوم بهره‌وری با توجه به آن موضوع شاخص‌های مختلفی پیدا می‌کند. ما در بخش کشاورزی شاخص‌های بهره‌وری‌مان ۳ تا ۴ دهم میانگین شاخص‌های بهره‌وری دنیاست. درصورتی‌که در بخش صنعت شاخص‌های بهره‌وری‌مان ۳ تا ۴ برابر بیشتر از میانگین جهانی است. این یک مجموعه به‌هم‌پیوسته است. دولت بدون مردم، بدون رسانه، بدون آموزش، بدون استراتژی‌ها و راهبردهای کلان مملکت، این مسائل راحل نخواهد کرد. همه اقداماتی که الآن انجام می‌شود یک مسکّن و کوتاه‌مدت است. باید مدیران و دست‌اندرکارانمان به این درایت، تفکر و فهم مشترک برسند که مشکل آب تحریم اقتصادی نیست. این معضل تبعات اقتصادی و سیاسی خواهد داشت. تمدن‌های بزرگ مانند بین‌النهرین و سیستان به علت عدم مدیریت آب از بین رفته‌اند. اینکه ما الآن بیاییم یک راهکار کوتاه‌مدت بدهیم اصلاً درست نیست. غیرازاینکه فرهنگ‌سازی کنیم هیچ راهکاری نداریم. ما می‌بایست نسبت به برنامه‌هایی که می‌خواهیم بریزیم به یک فهم مشترک برسیم و حداقل از هم‌اکنون جلوی یک سری اقدامات را بگیریم.
اینکه بخواهیم از تکنولوژی استفاده کنیم چقدر به تأمین بودجه ربط دارد؟
قسمت اعظم آب در دنیا و ایران در بخش کشاورزی مصرف می‌شود. مطابق آمار اعلام‌شده این سهم در ایران حدود ۹۰-۹۳ درصد اعلام‌شده درصورتی‌که به‌طور واقعی میزان ۸۰ درصد آمار درست است. مابقی تلفات متعلق به بخش شرب بوده که می‌بایست بیشتر برآورد شود. ما در بخش شرب نسبت به دنیا مصرف و اتلاف زیادی داریم. تکنولوژی بودجه و منابع مالی بسیاری در بخش آب شرب مصرف خواهد کرد. شبکه آب شهری ما بسیار مستهلک‌شده است. در دنیا سهم مصرف آب شرب ۳ درصد است درحالی‌که ما تنها در تهران ۴ درصد آب کشور را صرف می‌کنیم.
ما در بخش کشاورزی در حال مدرن کردن تجهیزات هستیم اما بارانی یا قطره‌ای کردن مشکل ما را حل می‌کند؟ از یک راندمان ۳۰ درصدی داریم می‌رسیم به ۴۰ درصد بااین‌همه هزینه. آمریکا که می‌تواند کل مواد غذایی دنیا را برای سه سال تأمین کند آبیاری اکثر زمین‌هایش سطحی است اما به‌صورت علمی. ما در ایران متصور هستیم یک کار سازه‌ای حتماً جواب درست می‌دهد. درحالی‌که نیاز به یک کار سازه‌ای نیست بلکه نیاز به یک تفکر سازه‌ای است. الگوی کشور باید تغییر کند. مردم باید آموزش ببینند. چرا ما در صنعت شاخص‌های بهره‌وری‌مان بالاست .چون در صنعت برای هر مترمکعب آب ۴هزار تومان هزینه می‌گیریم. اما در بخش کشاورزی نه‌تنها پولی نمی‌گیریم بلکه برای رساندن آب از این نقطه‌به‌نقطه مطلوب کشاورزان چندین میلیارد دلار در شبکه‌های کشور هزینه می‌کنیم و پولی بابت آن نمی‌گیریم. ما نگاه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی به آب نداریم.
مدیریت و تغییر نگرش به آب، به استفاده از آب‌های نامتعارف و بازچرخانی آب منتهی می‌شود. در این کار چقدر پیشرفت داشته‌ایم؟
استفاده از آب‌های نامتعارف مانند آب‌های شور و پساب‌ها. ما در حاضر دو پروژه بسیار بزرگ در خلیج‌فارس و دریای عمان داریم که نزدیک ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب را شیرین می‌کنند. یکی از پروژه‌ها برای موارد صنایع معدنی است که خودشان سرمایه‌گذاری کرده‌اند. یک خط دیگر از دریای عمان به سمت استان‌های هرمزگان و کرمان شکل‌گرفته که این هم توسط بخش خصوصی انجام می‌شود. البته این‌ها هزینه‌های بسیار هنگفتی دارد و نباید تصور کنیم می‌توانیم با استفاده از این آب‌ها بهره‌برداری بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی را جبران کنیم. تصفیه و بازچرخانی پساب آب شهری برای مصرف کشاورزی با توجه به موادی که دارد ارزش بالایی در صرفه‌جویی مصرف آب خواهد داشت. باید در بخش کشاورزی قبل از ساخت سازه، مدیریت غیر سازه‌ای و فرهنگی انجام شود و مردم بفهمند که ما در بحران هستیم. ما متأسفانه در این حوزه برنامه‌ای نداریم و برنامه‌ریزی درستی انجام نمی‌شود. بحران آب در فلات ایران نیاز به مدارا، رفتار درست و منطقی دارد و تجویز برنامه‌های کوتاه‌مدت چه‌بسا تبعات هم داشته باشد.

کاهش ۳۶ درصدی ورود روان‌آب به سدهای کشور

میزان ورودی روان‌آب ها و جریان‌های سطحی به سدهای کشور، از ابتدای سال آبی جاری در مقایسه با مدت‌زمان مشابه در سال گذشته، ‌۳۶ درصد کاهش داشته است.
به گزارش خبرگزاری فارس، بر اساس آخرین اطلاعات شرکت مدیریت منابع آب ایران، از ابتدای مهرماه سال آبی جاری تا ۱۹ آبان ماه، میزان روان‌آب‌ها و جریان‌های سطحی ورودی به سدهای کشور، با ۳۶ درصد کاهش به یک میلیارد و ۹۴۰ میلیون مترمکعب رسید.
بر اساس این گزارش، حجم روان‌آب‌های ورودی به سدهای کشور در مدت مشابه در سال قبل، ۳ میلیارد و ۶۰ میلیون مترمکعب بوده است.
بنابراین گزارش، آخرین آمار اعلام‌شده از سوی شرکت مدیریت منابع آب ایران حاکی از آن است که ۴۶ درصد مخازن سدهای کشور در سال جاری پر است.
گفتنی است: ظرفیت کل مخازن سدهای کشور در سال جاری بالغ‌بر ۴۹ میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب است.
بنابراین گزارش؛ حجم مخازن سدهای کشور نیز که در سال گذشته، ۱۸ میلیارد و ۷۰۰ میلیون مترمکعب بوده است، با ۲۲ درصد افزایش، در سال جاری به ۲۲ میلیارد و ۷۸۰ میلیون مترمکعب رسیده است.
همچنین میزان برداشت از سدهای کشور نیز با ۲۷ درصد افزایش نسبت به مدت مشابه در سال گذشته، از ۳ میلیارد و ۱۶۰ میلیون مترمکعب سال گذشته، به ۳ میلیارد و ۹۹۰ میلیون مترمکعب رسید.

آب شیرین کن خورشیدی اضطراری ، ساخت و طراحی

اهمیت وجود آب‌شیرین‌کن در حیات و تمدن بشری بر کسی پوشیده نیست. هفتاد درصد از مساحت کره زمین از آب پوشیده شده است، این در حالی است که آب اقیانوس‌ها و دریاها با دربرداشتن حدود ۳۵درصد وزنی املاح مختلف برای استفاده مستقیم در کاربردهای شرب، بهداشتی، کشاورزی و صنعتی مناسب نیست. در ایران، با توجه به شرایط اقلیمی کشور، نیاز به تولید آب شرب در ظرفیت‌های پایین، برای مناطق کم‌جمعیت و دورافتاده، موضوعی است که تاکنون کمتر موردتوجه قرارگرفته است. درحالی‌که در مناطق خشک و کویری، که وسعت زیادی در مناطق مرکزی ایران دارند، ازیک‌طرف نیاز به آب شیرین به‌عنوان یکی از مشکلات اساسی مردم این مناطق به شمار می‌آید و از طرف دیگر، انرژی خورشید با شدت تابش مناسب در این مناطق در دسترس است. تاکنون روش‌های مختلفی جهت جداسازی املاح از آب‌شور و تولید آب شیرین ابداع‌شده که از میان آن‌ها روش‌های تقطیری قابلیت بالایی جهت به‌کارگیری انرژی خورشیدی دارند. آب شیرین کن خورشیدی اضطراری مزایایی نسبت به آب‌شیرین‌کن‌های معمولی دارند که از آن جمله می‌توان به قابل‌حمل بودن،کم‌هزینه بودن و قابلیت استفاده در سفر اشاره کرد. در این مقاله به طراحی سه مدل برای آب‌شیرین‌کن اضطراری می‌پردازیم.

فناوری‌های نوین بهترین گزینه برای صرفه‌جویی در آب کشاورزی

رئیس دانشکده محیط‌زیست دانشگاه تهران گفت: با توجه به شرایط و پتانسیل موجود در حوزه آبی کشور، استفاده از فناوری‌های نوین کشاورزی و آبیاری و صرفه‌جویی بهترین گزینه پیش روی کشاورزی ایران است.
به گزارش خبرگزاری خبر آنلاین؛ مجتبی اردستانی رئیس دانشکده محیط‌زیست دانشگاه تهران گفت: با توجه به شرایط و پتانسیل موجود در حوزه آبی کشور، استفاده از فناوری‌های نوین کشاورزی و آبیاری بهترین گزینه پیش روی کشاورزی ایران است.
رئیس دانشکده محیط‌زیست دانشگاه تهران گفت: بدون ایجاد جهش مثبت در فناوری حوزه کشاورزی نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم در صادرات محصولات کشاورزی به رتبه‌ای برتر یا حتی خوب در دنیا دست پیدا کنیم.
وی ضمن یادآوری شرایط ذخایر و منابع آبی کشور، گفت: قطعاً شرایط ما به نحوی نیست که امکان تأمین هم‌زمان محصول کشاورزی برای بازار ملی و بین‌المللی را داشته باشیم و ازاین‌رو، استفاده از فناوری‌ها و فنّاوری‌های نوین کشاورزی و آبیاری در کنار اصلاح روش‌های کشت و آبیاری، بهترین انتخاب برای توسعه پایدار کشاورزی است.
اردستانی ادامه داد: از این منظر، فرصت‌هایی همچون ششمین نمایشگاه بین‌المللی محصولات و فناوری‌های کشاورزی، گیاهی، ارگانیک و صنایع وابسته، می‌تواند با ایجاد زمینه برای تبادل تجربیات، دانش و فنّاوری به رفع این چالش‌ها و رشد و توسعه پایدار بخش کشاورزی کمک کند.
1
رئیس دانشکده محیط‌زیست دانشگاه تهران ضمن یادآوری حرکت کشور در مسیر تشدید پدیده خشک‌سالی، اظهار کرد: بی‌شک پاسخ به این پرسش که چطور می‌توان با کاهش میزان مصرف آب، کیفیت و کمیت محصولات کشاورزی را حفظ کرد، پاسخ به یکی از مهم‌ترین چالش‌های کنونی و آتی در حوزه کشاورزی است.
به گفته او، تصور قرار گرفتن در این چالش، نقش استفاده از پتانسیل و ظرفیت فناوری‌ها و فنّاوری‌های نوین حوزه آبیاری و کشت را مهم‌تر و پررنگ می‌کند و این موضوعی است که باید موردتوجه برنامه ریزان و سیاست‌گذاران نمایشگاه بین‌المللی کشاورزی تهران قرار گیرد.
اردستانی با اشاره به قانون توزیع عادلانه آب گفت: اصلاح و بازنگری این قانون در شرایط کنونی بسیار ضروری است.
او بابیان اینکه تخصیص آب برای کشاورزی باید به روشی عادلانه انجام شود، اظهار کرد: این بدان معناست که اگر امروز ۹۲ تا ۹۳ درصد آب استحصالی کشور به بخش کشاورزی تخصیص داده می‌شود، این میزان باید به ۴۵ تا ۵۰ درصد کاهش یابد و مابقی آن برای استفاده نسل‌های بعدی، ذخیره‌سازی شود.
رئیس دانشکده محیط‌زیست دانشگاه تهران ضمن تأکید بر این موضوع که بخش کشاورزی باید برای بهره‌گیری از ظرفیت فناوری‌های نوین، تصمیماتی جدی اخذ کند، تصریح کرد: شرکت‌های دانش‌بنیان و استارت آپ‌ها می‌توانند با ورود به بخش‌های مختلف حوزه کشاورزی و با کمک گرفتن از فناوری‌های نوین کشاورزی تولیداتی را به منصه ظهور برسانند، که با شعار آب کمتر و محصول بیشتر، هم‌خوانی دارند.
گفتنی است، ششمین نمایشگاه بین‌المللی محصولات و فناوری کشاورزی، گیاهی، ارگانیک و صنایع وابسته با شعار فن‌آوری‌های نوین، رونق تولید و توسعه صادرات از شانزدهم تا نوزدهم آذرماه در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی برگزار می‌شود.